Cudzoziemiec, który przyjeżdża do Polski, by pracować, prowadzić firmę albo studiować dłużej niż 90 dni, potrzebuje odrębnego dokumentu potwierdzającego prawo do dłuższego pobytu: sama wiza nie wystarczy. Wyjaśniamy, jak uzyskać kartę pobytu czasowego na podstawie pracy, prowadzenia własnej działalności (JDG/B2B) albo studiów: jakie są podstawy prawne, ile to kosztuje, ile trzeba czekać na decyzję i co zmieniło się w 2026 roku.

Co to jest karta pobytu

Karta pobytu to nie samo zezwolenie, a jedynie plastikowy dokument tożsamości wydawany razem z zezwoleniem: potwierdza tożsamość cudzoziemca i legalność jego pobytu w Polsce. Zezwoleń jest kilka: czasowe (zezwolenie na pobyt czasowy), stałe (zezwolenie na pobyt stały) oraz zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Ten artykuł dotyczy zezwolenia czasowego: najczęstszej podstawy dla osób, które przyjeżdżają do Polski pracować, prowadzić działalność gospodarczą lub studiować.

Karta pozwala wielokrotnie przekraczać granicę Polski, kupować nieruchomości oraz przebywać w innych krajach Schengen do 90 dni w każdym półroczu, o ile to nie koliduje z podstawą, na jakiej wydano kartę.

Interesuje Cię pobyt stały? Zobacz osobny artykuł „Uzyskanie pobytu stałego w Polsce”.

Co zmieniło się w procedurze w 2026 roku

Najważniejsza zmiana 2026 roku dotyczy nie wymogów wobec wnioskodawcy, a samej procedury składania wniosków.

Od 27 kwietnia 2026 roku wnioski o zezwolenie na pobyt czasowy, stały oraz o pobyt rezydenta długoterminowego UE składa się wyłącznie elektronicznie: przez portal MOS (Moduł Obsługi Spraw). Wnioski papierowe złożone po tej dacie (z kilkoma wyjątkami: mobilność wewnątrzkorporacyjna, część spraw rodzinnych, sytuacje gdy cudzoziemiec przebywa poza Polską) nie są rozpatrywane i pozostają bez rozpoznania. Liczy się moment faktycznego wpływu wniosku do urzędu, nie data nadania przesyłki.

Wraz z elektronizacją zmienia się też słynna „pieczątka w paszporcie”, o której piszemy dalej. Zamiast fizycznego stempla system wydaje elektroniczne potwierdzenie: sama zasada (legalność pobytu na czas trwania procedury, art. 108 ustawy o cudzoziemcach) się nie zmieniła, zmienia się jedynie forma jej potwierdzenia.

Jeśli Twoja karta pobytu jest oparta na własnej działalności JDG/B2B, przeczytaj poniżej osobną sekcję o wpływie ustawy o PIP 2026. To dotyczy wielu kontraktorów IT.

Karta pobytu na podstawie pracy: zezwolenie jednolite

Jeśli jesteś zatrudniony na podstawie umowy o pracę albo pracujesz na podstawie umowy cywilnoprawnej (umowa zlecenie, umowa o dzieło) dla polskiej firmy, standardową ścieżką jest jednolite zezwolenie na pobyt czasowy i pracę (art. 114 ustawy o cudzoziemcach). Nazwa „jednolite” oznacza, że jedną decyzją wojewody dostajesz jednocześnie prawo do pobytu w Polsce i prawo do pracy u konkretnego pracodawcy na konkretnym stanowisku: nie trzeba dodatkowo starać się o osobne zezwolenie na pracę.

Kluczowe warunki:

  • wynagrodzenie z umowy nie może być niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę: w 2026 roku to 4806 zł brutto przy pełnym etacie (proporcjonalnie przy niepełnym);
  • pracodawca wypełnia i składa swoją część wniosku (załącznik nr 1): dziś odbywa się to elektronicznie, pracodawca podpisuje dokument profilem zaufanym albo podpisem kwalifikowanym;
  • dla części stanowisk trzeba dodatkowo dołączyć opinię starosty (tzw. test rynku pracy: informację, że na dane stanowisko nie znalazł się odpowiedni lokalny kandydat). Testu rynku pracy nie wymaga się od osób, które legalnie mieszkają w Polsce co najmniej 3 lata, absolwentów polskich uczelni oraz szeregu zawodów wskazanych w odrębnym rozporządzeniu Ministra: na tej liście znajduje się większość zawodów IT (analitycy i projektanci systemów komputerowych, programiści aplikacji, projektanci i administratorzy baz danych).

Zezwolenie jednolite wydaje się na okres nie krótszy niż 3 miesiące i nie dłuższy niż 3 lata i nie można go przedłużyć: po jego zakończeniu trzeba złożyć całkiem nowy wniosek. Faktyczny okres, na jaki dostaniesz kartę, zależy od okresu samej umowy: jeśli kontrakt jest zawarty na 16 miesięcy, karty na 3 lata nie dostaniesz.

Karta pobytu na podstawie własnej działalności (JDG/B2B)

Jeśli nie jesteś zatrudniony, a pracujesz jako samozatrudniony, rejestrujesz JDG (jednoosobową działalność gospodarczą) i wystawiasz faktury klientom w modelu B2B. Podstawą prawną karty jest inny przepis ustawy o cudzoziemcach: art. 142 (pobyt „w celu prowadzenia działalności gospodarczej”).

Dla tej karty nie potwierdzasz wynagrodzenia, a to, że firma realnie funkcjonuje: albo dochód nie niższy niż 12-krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w województwie za poprzedni kwartał, albo zatrudnienie co najmniej dwóch pracowników na pełny etat przez co najmniej rok. Dodatkowo potrzebne jest ubezpieczenie zdrowotne, stabilne źródło dochodu na własne utrzymanie oraz mieszkanie w Polsce.

Szczegóły samej rejestracji JDG, składek ZUS i form opodatkowania znajdziesz w artykule „JDG w Polsce”.

Karta pobytu na podstawie studiów

Studenci przyjęci na polską uczelnię mogą starać się o kartę pobytu na podstawie studiów (art. 144 ustawy o cudzoziemcach). Potrzebne są trzy grupy dokumentów:

  • potwierdzenie przyjęcia na studia: zaświadczenie z uczelni (odpowiednik „immatrykulacji”) z informacją o formie i czasie trwania studiów; jeśli studia są płatne, dodatkowo zaświadczenie o wysokości opłat;
  • ubezpieczenie zdrowotne obowiązujące na terenie Polski;
  • wystarczające środki na utrzymanie: w 2026 roku to co najmniej 1010 zł netto miesięcznie dla osoby samotnie gospodarującej (albo 823 zł na osobę, jeśli student utrzymuje rodzinę), kwota pozostająca po odliczeniu realnych kosztów zamieszkania, plus środki na bilet powrotny do kraju pochodzenia (200 zł dla krajów sąsiadujących z Polską, 500 zł dla innych krajów UE, 2500 zł dla pozostałych) oraz na czesne, jeśli studia są płatne.

Pierwsze zezwolenie na podstawie studiów wydaje się zwykle na 15 miesięcy, z możliwością przedłużenia na kolejny rok akademicki. Ważny niuans dla przyszłego pobytu rezydenta długoterminowego UE: czas pobytu na karcie studenckiej liczy się do stażu dwukrotnie wolniej niż na karcie na podstawie pracy: 3 lata studiów to tylko 1,5 roku stażu, podczas gdy przy pracy staż liczy się 1:1.

Jak złożyć wniosek: wojewoda, MOS, terminy

Wniosek o zezwolenie czasowe można złożyć w każdym momencie do ostatniego dnia legalnego pobytu na podstawie wizy lub poprzedniej karty: nie trzeba czekać do ostatniej chwili, można złożyć wcześniej. Od 27 kwietnia 2026 roku, wyłącznie elektronicznie przez MOS: tworzysz konto przez login.gov.pl, wypełniasz formularz, dołączasz skan paszportu, cyfrowe zdjęcie biometryczne i potwierdzenie opłaty, podpisujesz profilem zaufanym albo podpisem kwalifikowanym.

Decyzję wydaje wojewoda właściwy dla miejsca faktycznego zamieszkania. Ustawowy termin rozpatrzenia sprawy wynosi 60 dni, ale w praktyce, ze względu na liczbę wniosków i konieczność zapytań do innych organów (Straż Graniczna, policja, ABW), rzeczywisty czas mocno różni się między województwami: od ok. 2-4 miesięcy w mniej obciążonych regionach do 8-14 miesięcy i więcej w województwie mazowieckim (Warszawa). To szacunki na podstawie źródeł otwartych na marzec 2026, dokładny termin zależy od aktualnego obciążenia konkretnego urzędu.

Pieczątka w paszporcie (art. 108 ustawy o cudzoziemcach). Jeśli wniosek został złożony w terminie i bez braków formalnych (albo braki zostały uzupełnione na czas), pobyt na terytorium Polski uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, niezależnie od tego, jak długo trwa postępowanie. Dawniej potwierdzał to fizyczny stempel w paszporcie; po pełnym przejściu na procedurę elektroniczną (od 27.04.2026) miejsce stempla zajmuje elektroniczne zaświadczenie wydawane przez system MOS, opatrzone kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (UDSC). Sama zasada się nie zmieniła: zmienia się jedynie forma potwierdzenia. Na moment przygotowania artykułu przejście odbywa się etapowo i dla części procedur/województw okres przejściowy może wciąż trwać

W czasie tego „legalnego oczekiwania” nie można przekraczać granic innych krajów Schengen (poza powrotem do kraju pochodzenia), ale można swobodnie przebywać i pracować w Polsce.

Koszt uzyskania karty

Przy składaniu wniosku trzeba uiścić opłatę skarbową:

  • 440 zł: zezwolenie jednolite na pobyt i pracę, a także zezwolenia dla wysoko kwalifikowanych specjalistów i w ramach przeniesienia wewnątrzkorporacyjnego;
  • 340 zł: inne podstawy: prowadzenie działalności gospodarczej, studia, połączenie z rodziną.

Po pozytywnej decyzji trzeba dodatkowo zapłacić 100 zł za wydanie samej karty (kwota podwyższona względem wcześniejszych 50 zł). W przypadku decyzji odmownej opłata skarbowa jest zwracana na wniosek.

Na jaki okres wydają kartę

Maksymalny okres zezwolenia czasowego to 3 lata. Faktyczny okres zależy od Twojej konkretnej sytuacji: zezwolenia jednolitego na pobyt i pracę nie można przedłużyć: po jego zakończeniu składa się nowy wniosek; w przypadku karty na podstawie JDG/działalności okres zwykle jest powiązany z tym, jak stabilnie wygląda Twoja firma.

Karta na JDG/B2B a ustawa o PIP 2026

Jeśli Twoja karta pobytu jest wydana na podstawie art. 142 (prowadzenie działalności gospodarczej), warto rozumieć jej związek z reformą PIP 2026: od 8 lipca 2026 roku Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) ma prawo samodzielnie, bez sądu, uznać, że Twoja umowa B2B z klientem jest w rzeczywistości stosunkiem pracy.

Sama decyzja PIP o przekwalifikowaniu jednej umowy nie anuluje karty pobytu automatycznie: to decyzja o stosunku pracy, nie o prawie do pobytu. Uchylenie karty to osobna procedura administracyjna, którą prowadzi wyłącznie wojewoda, nie inspektor pracy. Ryzyko jest realne, ale nie automatyczne: powstaje wtedy, gdy po przekwalifikowaniu Twoja działalność gospodarcza faktycznie się zatrzymuje (brak innych klientów, brak dochodu), wówczas sam „cel pobytu”, dla którego wydano kartę, rzeczywiście zniknął, a wojewoda może odmówić kolejnego wniosku o przedłużenie. Jeśli oprócz przekwalifikowanej umowy masz innych klientów i dochód odpowiadający progom z art. 142, ryzyka dla samej karty nie ma.

Jest też osobny obowiązek: jeśli Twoja działalność rzeczywiście ustała, ustawa wymaga powiadomienia wojewody w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym podstawa pobytu przestała istnieć. Szczegół, który łatwo przeoczyć: jeśli przechodzisz z JDG na zwykłą umowę o pracę, posiadane wcześniej zezwolenie na pracę albo wpis w ewidencji oświadczeń (dla osób, które miały go osobno od karty) pozostaje w mocy automatycznie: nowy dokument nie jest wymagany.

Szczegółowe rozbicie ryzyk, scenariuszy i zasad PIP 2026 dla kontraktorów B2B znajdziesz w artykule z naszej serii tutaj.

FAQ

Czy mogę złożyć wniosek o kartę pocztą? Nie. Od 27 kwietnia 2026 roku wnioski o zezwolenie czasowe składa się wyłącznie elektronicznie przez MOS (z kilkoma wąskimi wyjątkami). Wcześniej dopuszczalne było złożenie osobiste albo pocztą, ale i tak wymagane było osobiste zjawienie się u urzędnika z oryginałami dokumentów.

Co się stanie, jeśli w czasie czekania na decyzję skończy się moja wiza? Nic się nie dzieje: jeśli wniosek złożono w terminie i bez braków, pobyt w Polsce jest legalny do momentu wydania ostatecznej decyzji (art. 108 ustawy o cudzoziemcach).

Czy mogę wyjechać z Polski, gdy wniosek jest w toku? Do innych krajów Schengen: nie, bo legalność pobytu na podstawie art. 108 obejmuje tylko Polskę. Wyjazd do kraju pochodzenia jest możliwy, ale by wjechać ponownie do Polski, potrzebna będzie wiza.

Czy forma umowy (JDG/B2B vs umowa o pracę) wpływa na ryzyko utraty karty przez PIP 2026? Tylko wtedy, gdy Twoja karta jest wydana konkretnie na podstawie prowadzenia działalności (art. 142), a cały Twój dochód zależał od jednej przekwalifikowanej umowy. Jeśli masz innych klientów albo Twoja karta jest oparta na umowie o pracę: ryzyka dla samej karty nie ma.

Bibliografia

Artykuł przygotowany przez zespół MojaFirma na podstawie ustawy o cudzoziemcach (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1079) oraz ustawy o PIP 2026 (Dz.U. 2026 poz. 473). Data ostatniej weryfikacji: 27 lipca 2026 roku. Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej: każda sytuacja jest inna. Jeśli masz dodatkowe pytania, zapraszamy na bezpłatną konsultację z naszym zespołem.