W 2015 roku prokuratura w Łodzi ujawniła jedną z największych jak na tamten czas afer związanych ze sprzedażą fikcyjnych zaproszeń do pracy: sprawę, która mogła dotyczyć nawet 800 obywateli Ukrainy. Opisujemy tę historię i wyjaśniamy, jaka odpowiedzialność karna grozi za podobne schematy dzisiaj, w 2026 roku.


– Historyczna sprawa łódzka z 2015 roku: do 800 osób i fikcyjne zaproszenia
– Odpowiedzialność karna w 2026 roku
– Dlaczego to dotyczy też ofiar, nie tylko organizatorów
– Jak nie stać się kolejną ofiarą
– FAQ

Historyczna sprawa łódzka z 2015 roku: do 800 osób i fikcyjne zaproszenia

Poniżej: historyczny przykład z 2015 roku, przywołany dla zilustrowania mechanizmu oszustwa. To nie są aktualne dane na 2026 rok: od tego czasu zmieniły się i przepisy, i wysokości kar.

Funkcjonariusze celni w Łodzi zatrzymali cztery osoby podejrzane o organizowanie nielegalnego przekraczania granicy przez obywateli Ukrainy. Według informacji Straży Granicznej, Ukraińcy płacili za „usługi” polegające na rejestrowaniu fikcyjnych oświadczeń o zamiarze powierzenia pracy, czyli tego, co zwykle nazywa się „zaproszeniami do pracy”. Na podstawie tych oświadczeń bez problemu otrzymywali wizy w polskich konsulatach na Ukrainie, mimo że stanowiska wskazane w dokumentach w rzeczywistości nie istniały. Za jedną wizę oszuści brali od kilkunastu dolarów do kilkuset złotych.

Jak wykazało śledztwo, 57-letni obwiniony zarejestrował ponad 700 oświadczeń w Łodzi i kilkadziesiąt kolejnych w innych powiatowych urzędach pracy w regionie, korzystając zarówno z własnej firmy, jak i tzw. firm-krzaków. Postawiono mu zarzut organizowania nielegalnego przekraczania granicy Polski; trzem jego pomocnikom: zarzut pomocnictwa. Według prokuratury sprawa mogła dotyczyć nawet 800 obywateli Ukrainy, z których około 100 osób do tego momentu już przekroczyło polską granicę.

Odpowiedzialność karna w 2026 roku

Organizacja takiego mechanizmu dzisiaj jest kwalifikowana z tego samego przepisu co w 2015 roku: art. 264 § 3 Kodeksu karnego: organizowanie innym osobom przekraczania wbrew przepisom granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawowa sankcja to wciąż od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności, ta sama górna granica, która obowiązywała w sprawie z 2015 roku. Jest jednak jedna istotna różnica: po nowelizacjach z lat 2023-2024 wprowadzono typy kwalifikowane. Jeśli sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (a to prawie zawsze prawda, bo oszuści pobierają opłatę za każde oświadczenie) lub jego działania narażały ofiary na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia, górna granica kary wzrasta do 12 lat.

Od 1 czerwca 2025 r. obowiązuje też odrębny przepis: kto żąda od cudzoziemca korzyści majątkowej w zamian za podjęcie działań zmierzających do uzyskania zezwolenia na pracę lub innego dokumentu uprawniającego do wykonywania pracy, podlega karze grzywny od 6000 do 50 000 zł (art. 84 ust. 4 ustawy Dz.U. 2025 poz. 621), niezależnie od tego, czy dojdzie do faktycznego przekroczenia granicy.

Warto pamiętać, że cały mechanizm oszustwa jest możliwy tylko dlatego, że samo oświadczenie jest bezpłatne dla cudzoziemca (jedyną opłatę urzędową, 400 zł od 1 grudnia 2025 r., wnosi pracodawca). Pełny rozbiór tego, dlaczego legalnie nie można „kupić” oświadczenia i jak rozpoznać firmę-krzak, znajdziesz w naszym artykule-companion: „Fałszywe zaproszenia do pracy w Polsce”.

Dlaczego to dotyczy też ofiar, nie tylko organizatorów

Formalnie nabywca fikcyjnego oświadczenia nie popełnia tego samego przestępstwa co organizator schematu (art. 264 § 3 wymaga umyślnego działania właśnie w celu organizowania nielegalnego przekroczenia granicy innym osobom). To nie znaczy jednak, że dla ofiary sprawa kończy się dobrze:

  • Użycie świadomie fikcyjnego dokumentu do uzyskania wizy może skutkować odmową wjazdu lub anulowaniem wizy.
  • Osoba może zostać wpisana do rejestru cudzoziemców niepożądanych z zakazem wjazdu do Polski (a często całego Schengenu) na kilka lat.
  • Przy kolejnych próbach legalizacji polskie urzędy mogą ustalić, że „praca” wskazana w starym oświadczeniu nigdy nie istniała, co komplikuje uzyskanie karty pobytu lub zezwolenia na pracę w przyszłości.

Jak nie stać się kolejną ofiarą

  • Sprawdź w KRS/CEIDG firmę, w imieniu której wystawiane jest oświadczenie, i upewnij się, że faktycznie działa (strona internetowa, opinie, prawdziwe biuro), a nie istnieje jedynie na papierze.
  • Pamiętaj: prawdziwy pracodawca nigdy nie prosi o zapłatę za sam formularz oświadczenia, tylko o rzeczywiście uzgodnione wynagrodzenie i, jeśli dotyczy, przejrzyście umówione usługi przeprowadzki.
  • Zweryfikuj, że oświadczenie zostało faktycznie zarejestrowane w ewidencji oświadczeń przez praca.gov.pl lub bezpośrednio w powiatowym urzędzie pracy.
  • Reforma Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), obowiązująca od 8 lipca 2026 r., wzmocniła kontrolę faktycznego charakteru stosunków pracy w Polsce w ogóle, co pośrednio utrudnia funkcjonowanie firm-krzaków, historycznie głównego narzędzia takich schematów.

FAQ

Czy dane z sprawy z 2015 roku są aktualne na 2026 rok? Nie, to wyłącznie historyczny przykład ilustrujący mechanizm. Aktualne wysokości opłat, procedura składania oświadczeń (wyłącznie elektronicznie przez praca.gov.pl od 1 czerwca 2025 r.) i lista krajów objętych procedurą uproszczoną (Armenia, Białoruś, Mołdawia i Ukraina od 1 grudnia 2025 r.) zmieniły się od tamtego czasu. Szczegóły w naszym artykule „Fałszywe zaproszenia do pracy w Polsce”.

Ile lat grozi dziś za organizację sprzedaży fikcyjnych zaproszeń? Od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności z art. 264 § 3 Kodeksu karnego, a przy typach kwalifikowanych (korzyść majątkowa, zagrożenie życia lub zdrowia), do 12 lat. Niezależnie od tego, samo żądanie pieniędzy od cudzoziemca za pomoc w formalnościach pracowniczych jest karane grzywną 6000-50 000 zł na podstawie ustawy z 2025 roku.

Czy nabywcy fikcyjnego oświadczenia też grozi odpowiedzialność karna? Nie na podstawie art. 264 § 3: ten przepis dotyczy organizatorów schematu. Jednak użycie fikcyjnego dokumentu może skutkować konsekwencjami administracyjnymi: odmową wjazdu, anulowaniem wizy lub wpisem do rejestru cudzoziemców niepożądanych.

Bibliografia i podstawa prawna

  • Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2025 poz. 621), art. 84
  • Art. 264 § 3 i § 4 Kodeksu karnego
  • Materiały o reformie PIP 2026 (wewnętrzna baza legal_knowledge_base)
  • „Fałszywe zaproszenia do pracy w Polsce”, pełny rozbiór mechanizmu oszustwa (MojaFirma)

Autor: zespół inkubatora biznesowego Moja Firma.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Jeśli natrafiłeś na podobną ofertę albo już straciłeś pieniądze przez oszustwo, zapraszamy na bezpłatną konsultację z naszym zespołem.

Bezpłatna konsultacja