Zatrudnianie cudzoziemców w Polsce: oświadczenie, zezwolenie na pracę i jednolite zezwolenie (2026)

Zatrudnienie obcokrajowca spoza UE/EOG w Polsce wymaga jednej z trzech ścieżek legalizacji pracy. W 2025 i 2026 roku wszystkie trzy zostały gruntownie przebudowane: zniknął test rynku pracy, wzrosły opłaty, a lista krajów uprawnionych do uproszczonej procedury się zawęziła. Wyjaśniamy, co dziś obowiązuje.

• Kto może pracować bez żadnego zezwolenia
• Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi
• Zezwolenie na pracę: typy A-F i sezonowe
• Jednolite zezwolenie na pobyt i pracę
• Którą ścieżkę wybrać
• Ryzyko PIP 2026 dla zatrudnienia cudzoziemców
• FAQ

Kto może pracować bez żadnego zezwolenia

Zgodnie z obowiązującym prawem, bez zezwolenia na pracę mogą pracować m.in.:

• obywatele UE/EOG (Islandia, Norwegia, Liechtenstein) i Szwajcarii,
• posiadacze Karty Polaka,
• posiadacze zezwolenia na pobyt stały,
• rezydenci długoterminowi UE,
• małżonkowie obywateli Polski,
• absolwenci polskich uczelni i szkół policealnych.

Dla wszystkich pozostałych obcokrajowców pracodawca musi skorzystać z jednego z trzech mechanizmów opisanych niżej.

Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi

Oświadczenie to uproszczona ścieżka rejestrowana w powiatowym urzędzie pracy (PUP), bez konieczności uzyskiwania klasycznego zezwolenia na pracę. Ważna zmiana na 2026 rok: od 1 grudnia 2025 r. (rozporządzenie MRPiPS z 21 listopada 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1617) lista uprawnionych krajów zawęziła się do czterech: Armenii, Białorusi, Mołdawii i Ukrainy. Gruzja została z listy usunięta (oświadczenia zarejestrowane wcześniej pozostają ważne do końca ich okresu), a Rosja nigdy nie znajdowała się w aktualnym rozporządzeniu.

Jeśli spotkasz się z informacją, że oświadczenie obejmuje sześć krajów (łącznie z Gruzją i Rosją), to nieaktualna wersja przepisów sprzed grudnia 2025 r. Aktualnie obowiązują tylko cztery kraje.

Kluczowe parametry:

Oświadczenie samo w sobie nie legalizuje pobytu: cudzoziemiec musi mieć osobną podstawę do przebywania w Polsce (wizę, zezwolenie na pobyt czasowy albo np. status z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy).

Zezwolenie na pracę: typy A-F i sezonowe

Klasyczne zezwolenie na pracę wydaje wojewoda właściwy dla siedziby pracodawcy. Najważniejsze typy:

• Typ A: najczęstszy: cudzoziemiec pracuje na podstawie umowy z podmiotem, którego siedziba lub oddział znajduje się w Polsce.
• Typ B: pełnienie funkcji w zarządzie spółki wpisanej do KRS lub funkcji wspólnika uprawnionego do reprezentowania spółki; ważne do 3 lat, a przy zatrudnieniu powyżej 25 osób, do 5 lat.
• Typy C, D, E: delegowanie do Polski przez zagranicznego pracodawcę (do oddziału, w celu świadczenia usługi lub w innych sytuacjach powyżej 3 miesięcy).
• Zezwolenie na pracę sezonową (potocznie „typ S”): praca do 9 miesięcy w roku kalendarzowym w sektorach takich jak rolnictwo, ogrodnictwo, turystyka.

Największa zmiana od 1 czerwca 2025 r.: zniesiono test rynku pracy (opinia starosty) jako standardowy warunek wydania zezwolenia. Pracodawca nie musi już wykazywać, że przez 14 dni bezskutecznie szukał kandydata na lokalnym rynku pracy.

Aktualne opłaty (rozporządzenie MRPiPS z 20 listopada 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1622):

Termin wydania zezwolenia to zasadniczo do 1 miesiąca, a w sprawach skomplikowanych do 2 miesięcy.

Jednolite zezwolenie na pobyt i pracę

Jednolite zezwolenie na pobyt czasowy i pracę łączy legalizację pobytu i pracy w jednej decyzji wojewody. To najczęstszy wybór dla osób planujących dłuższą współpracę z jednym pracodawcą.

Wniosek składa cudzoziemiec, ale pracodawca musi elektronicznie wypełnić i podpisać załącznik nr 1 z warunkami zatrudnienia (dane firmy, stanowisko, wynagrodzenie).

Którą ścieżkę wybrać

• Obywatel Armenii, Białorusi, Mołdawii lub Ukrainy, praca niesezonowa → najszybciej i najtaniej przez oświadczenie (400 zł, ok. 7 dni), ale trzeba osobno zadbać o podstawę pobytu.
• Obywatel innego kraju albo praca ma trwać dłużej / w sposób bardziej stabilny → zezwolenie na pracę (typ A najczęściej) lub od razu jednolite zezwolenie, jeśli zależy Ci też na uregulowaniu pobytu w jednej procedurze.
• Praca sezonowa (rolnictwo, turystyka) → zawsze osobne zezwolenie na pracę sezonową, niezależnie od narodowości.

Ryzyko PIP 2026 dla zatrudnienia cudzoziemców

Żaden z trzech mechanizmów opisanych wyżej nie chroni przed reklasyfikacją kontraktu B2B na umowę o pracę.

Od 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy może w drodze decyzji administracyjnej uznać, że kontrakt B2B z cudzoziemcem-przedsiębiorcą (JDG) faktycznie ma cechy stosunku pracy, np. gdy praca jest wykonywana według poleceń, w miejscu i czasie wskazanym przez zamawiającego. Dla pracodawcy oznacza to zaległe składki ZUS i podatki, a dla cudzoziemca, potencjalne pytania o zgodność jego podstawy pobytu (jeśli była oparta na tym kontrakcie) z rzeczywistością. Więcej o mechanizmie reklasyfikacji i sposobach zabezpieczenia się przed nim piszemy w serii: tutaj.

FAQ

Czy mogę zarejestrować kolejne oświadczenie dla tego samego pracownika po upływie 24 miesięcy? Tak, obecne przepisy nie wymagają przerwy między kolejnymi oświadczeniami dla tego samego cudzoziemca.

Czy specjaliści IT są zwolnieni z testu rynku pracy? To pytanie już nieaktualne: test rynku pracy został zniesiony dla wszystkich od 1 czerwca 2025 r., więc dawne listy zawodów zwolnionych (w tym IT) straciły znaczenie.

Czy jednolite zezwolenie można złożyć papierowo? Nie, od 27 kwietnia 2026 r. wnioski przyjmowane są wyłącznie elektronicznie przez system MOS (z wąskim wyjątkiem części spraw łączenia rodzin).

Bibliografia

• Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom (Dz.U. 2025 poz. 621).
• Rozporządzenie MRPiPS z 21 listopada 2025 r. w sprawie państw, których obywatele mogą być objęci oświadczeniami (Dz.U. 2025 poz. 1617).
• Rozporządzenie MRPiPS z 20 listopada 2025 r. w sprawie wysokości opłat (Dz.U. 2025 poz. 1622).
• Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1079): jednolite zezwolenie na pobyt i pracę.

Planujesz zatrudnić cudzoziemca albo sam jesteś cudzoziemcem szukającym legalnej ścieżki? Umów bezpłatną konsultację z naszym zespołem.

Autor: zespół MojaFirma.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja zależy od konkretnej umowy i indywidualnych okoliczności.