Umowa zlecenie to jedna z najpopularniejszych form współpracy w Polsce, obok umowy o pracę i umowy o dzieło. To umowa cywilnoprawna, regulowana Kodeksem cywilnym, a nie Kodeksem pracy, co przekłada się na inne zasady wynagrodzenia, oskładkowania ZUS i rozwiązania współpracy. Poniżej znajdziesz stan prawny na 2026 rok, łącznie z regułami, których jeszcze kilka lat temu nie było: obowiązkową minimalną stawką godzinową, ewidencją godzin i realnymi zasadami wypowiedzenia.

Czym umowa zlecenie różni się od umowy o pracę

Podstawowa różnica względem umowy o pracę jest taka, że umowa zlecenie ma charakter cywilnoprawny: jej zasady, tak jak w przypadku umowy o dzieło, znajdziemy w Kodeksie cywilnym (art. 734-751), a nie w Kodeksie pracy.

Firmy i zleceniobiorcy często wybierają tę formę właśnie ze względu na elastyczność i możliwość ograniczenia niektórych kosztów po obu stronach. Umowa zlecenie zapewnia zwykle:

  • elastyczniejsze warunki współpracy (brak sztywnego rozkładu czasu pracy z Kodeksu pracy);
  • ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w ZUS/NFZ (z wyjątkami: patrz sekcja o zbiegu tytułów);
  • gwarantowaną minimalną stawkę godzinową;
  • obowiązkową ewidencję przepracowanych godzin (od 2017 roku).

Kodeks cywilny pozwala sporządzić umowę w dowolnej formie, o ile zawiera informacje o wysokości wynagrodzenia, rodzaju pracy i terminie jej wykonania.

Minimalna stawka godzinowa w 2026 roku

Od 1 stycznia 2026 roku minimalna stawka godzinowa brutto na umowie zlecenie wynosi 31,40 zł, o 0,90 zł więcej niż w 2025 roku (30,50 zł). Stawka jest stała przez cały rok, w przeciwieństwie do minimalnego wynagrodzenia na umowie o pracę, które „pływa” razem z liczbą godzin do przepracowania w danym miesiącu.

Minimalne wynagrodzenie miesięczne (najniższa krajowa) w 2026 roku to 4806 zł brutto, ale przy umowie zlecenie ta kwota nie ma bezpośredniego zastosowania. Liczy się wyłącznie stawka za godzinę, niezależnie od liczby przepracowanych godzin w miesiącu. Zasada minimalnej stawki godzinowej obowiązuje od 2017 roku i nie dotyczy umowy o dzieło.

Ewidencja godzin: obowiązkowa od 2017 roku

Od 2017 roku zleceniodawca ma obowiązek prowadzić ewidencję liczby godzin wykonania zlecenia. To bezpośrednia konsekwencja wprowadzenia minimalnej stawki godzinowej (art. 8a-8b ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę). Sposób potwierdzania liczby godzin strony zwykle określają prosto w umowie: może to być tabelaryczne zestawienie godzin, miesięczne oświadczenie zleceniobiorcy o liczbie przepracowanych godzin albo po prostu wskazanie liczby godzin na rachunku lub fakturze. Jeśli sposób nie został określony w umowie, zleceniobiorca ma obowiązek przedłożyć zleceniodawcy pisemną, elektroniczną lub dokumentową informację o liczbie godzin wykonania zlecenia w terminie poprzedzającym termin wypłaty wynagrodzenia.

Cudzoziemcy i zezwolenie na pracę

Cudzoziemcy mogą pracować na umowie zlecenie u polskich zleceniodawców na takich samych zasadach jak polscy obywatele, pod warunkiem spełnienia odpowiednich wymogów prawnych. Jeśli cudzoziemiec nie jest zwolniony z wymogu posiadania zezwolenia na pracę (czyli nie ma statusu studenta, nie jest posiadaczem karty pobytu stałego, Karty Polaka lub statusu rezydenta długoterminowego UE), zleceniodawca musi dopełnić dodatkowych formalności:

  • zezwolenie na pracę;
  • oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi;
  • opinię starosty (tzw. test rynku pracy).

Podatki i składki ZUS na umowie zlecenie

Jeśli umowa zlecenie jest jedynym tytułem do ubezpieczenia zleceniobiorcy (bez równoległej umowy o pracę z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym), z wynagrodzenia potrącane są następujące składki:

SkładkaStawkaKto płaci
Emerytalna9,76%zleceniobiorca
Rentowa1,5%zleceniobiorca
Chorobowa2,45%zleceniobiorca, dobrowolnie
Zdrowotna (NFZ)9%zleceniobiorca
Wypadkowa~0,67-3,33%zleceniodawca, nie z wynagrodzenia zleceniobiorcy

Standardowe koszty uzyskania przychodu przy umowie zlecenie to 20% wynagrodzenia. Dla usług, które można zakwalifikować jako działalność twórczą w rozumieniu prawa autorskiego (autorskie koszty uzyskania przychodu), stosuje się stawkę 50%, ale od 2026 roku roczny limit tych kosztów wynosi 120 000 zł (odpowiada górnej granicy pierwszego przedziału skali podatkowej PIT), a od 2022 roku (reforma Polski Ład) składka zdrowotna NFZ nie jest już odliczana od podatku.

Uwaga: jeśli charakter wykonywanej pracy to konkretny, jednorazowy projekt z wyraźnym zakresem zadania, który może być kwalifikowany jako „dzieło”, możliwe jest zawarcie umowy o dzieło zamiast umowy zlecenie.

Zbieg tytułów ubezpieczeń i ulga dla studentów do 26 lat

Tu kluczowe jest, kto jest drugą stroną umowy zlecenie. Jeśli podpisujesz zlecenie z innym podmiotem niż Twój pracodawca, a z umowy o pracę masz już podstawę nie niższą od minimalnego wynagrodzenia, to z takiego zlecenia obowiązkowa jest tylko składka zdrowotna: emerytalną i rentową można opłacać dobrowolnie (art. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 199). Jeśli jednak podpisujesz zlecenie z własnym pracodawcą albo wykonujesz je faktycznie na jego rzecz (np. przez pośrednika), ZUS traktuje takie zlecenie jak dodatkową umowę o pracę: pełne, obowiązkowe składki (emerytalna, rentowa, chorobowa, wypadkowa, zdrowotna) nalicza się od łącznego przychodu z obu umów (art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). To rozróżnienie ma też znaczenie przy kontrolach PIP: zlecenie „na boku” u własnego pracodawcy bywa traktowane jako próba obejścia limitów czasu pracy z Kodeksu pracy.

Osobna i wciąż obowiązująca w 2026 roku ulga: uczniowie szkół i studenci do 26. roku życia są całkowicie zwolnieni z obowiązkowych składek ZUS (emerytalnej i rentowej) na umowie zlecenie, niezależnie od wysokości przychodu. Niezależnie od ZUS działa też ulga podatkowa „ulga dla młodych”: dochody osób do 26 lat z umowy o pracę i umowy zlecenie są zwolnione z PIT do kwoty 85 528 zł rocznie, a limit ten nie zmieniał się od 2019 roku.

Jak wypowiedzieć umowę zlecenie

W przeciwieństwie do umowy o pracę, gdzie obowiązują ściśle określone okresy wypowiedzenia z Kodeksu pracy, umowę zlecenie można domyślnie wypowiedzieć w każdym czasie, ze skutkiem natychmiastowym (art. 746 Kodeksu cywilnego). Jeśli zleceniodawca wypowiada umowę bez ważnego powodu, musi zwrócić zleceniobiorcy poniesione wydatki i uiścić część wynagrodzenia odpowiadającą dotychczas wykonanym czynnościom, a przy braku ważnego powodu również naprawić szkodę. Strony mogą samodzielnie ustalić w umowie okres wypowiedzenia; wtedy to on obowiązuje.

Jeśli planujesz starać się o kredyt w polskim banku, warto wiedzieć, że banki preferują osoby zatrudnione na umowie o pracę. Przy odpowiednio wysokim dochodzie i dobrej historii kredytowej umowa zlecenie zwykle nie jest jednak przeszkodą. Więcej na ten temat w artykule o otrzymaniu kredytu w Polsce (dostępny tylko w wersji RU, polska wersja jeszcze nie istnieje).

Ryzyko reklasyfikacji: umowa zlecenie a reforma PIP 2026

Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy, które weszły w życie 8 lipca 2026 roku, dotyczą przede wszystkim reklasyfikacji umów B2B (JDG) na stosunek pracy. Jednak podobne kryteria (podporządkowanie zleceniodawcy, stałe godziny pracy, jedno źródło przychodu) PIP bada również przy kontroli umów zlecenie, jeśli w praktyce współpraca przypomina zwykłe zatrudnienie na etacie. Więcej o reformie w naszej serii artykułów tutaj.

FAQ

Czy można pracować na umowie zlecenie bez zezwolenia na pracę?

Tak, jeśli jesteś zwolniony z tego wymogu (np. jako student stacjonarny albo posiadacz karty pobytu stałego, Karty Polaka lub statusu rezydenta długoterminowego UE). W innych przypadkach zleceniodawca musi uzyskać zezwolenie na pracę, oświadczenie lub opinię starosty.

Czy ewidencja godzin jest obowiązkowa, gdy wynagrodzenie jest stałe, a nie godzinowe?

Tak. Obowiązek ewidencji godzin dotyczy każdej umowy zlecenie niezależnie od sposobu rozliczenia wynagrodzenia, bo służy on kontroli minimalnej stawki godzinowej.

Co się dzieje, gdy zleceniodawca wypowie umowę bez powodu?

Musi zwrócić zleceniobiorcy poniesione wydatki, zapłacić za faktycznie wykonaną część zlecenia i, jeśli nie było ważnego powodu wypowiedzenia, naprawić szkodę (art. 746 § 1 Kodeksu cywilnego).

Bibliografia i podstawa prawna

  • Kodeks cywilny, Tytuł XXI „Zlecenie”, art. 734-751 (w tym art. 746 o wypowiedzeniu).
  • Ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, art. 8a-8b (minimalna stawka godzinowa, ewidencja godzin).
  • Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 199, art. 6 ust. 4 (ulga dla studentów do 26 lat), art. 9 (zbieg tytułów ubezpieczeń u innego podmiotu), art. 8 ust. 2a (zlecenie z własnym pracodawcą traktowane jak umowa o pracę).
  • Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 21 ust. 1 pkt 148 (ulga dla młodych), art. 22 ust. 9-9b (50% koszty uzyskania przychodu).
Umów bezpłatną konsultację

*Autor: zespół MojaFirma. Ostatnia weryfikacja: 27 lipca 2026.*

*Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja zależy od konkretnej umowy i indywidualnych okoliczności. Jeśli coś w Twojej sytuacji nie jest do końca jasne, umów bezpłatną konsultację z naszym zespołem.*