W 2017 roku pisaliśmy o planach UE dotyczących nowego elektronicznego systemu rejestracji wjazdu i wyjazdu: wtedy była to jeszcze propozycja europosłów, a zakończenie prac planowano na 2020 rok. Po latach opóźnień system w końcu ruszył: od 10 kwietnia 2026 r. EES (Entry/Exit System) działa na wszystkich zewnętrznych granicach strefy Schengen, w tym na granicach Polski. Wyjaśniamy, co realnie zmieniło się dla osób wjeżdżających do Polski na wizie lub w ruchu bezwizowym.

Czym jest EES i jak działa

EES (Entry/Exit System) to ogólnounijny elektroniczny system, który rejestruje każdy wjazd i wyjazd obywateli państw trzecich (spoza UE) na terytorium strefy Schengen podczas pobytu krótkoterminowego (do 90 dni). Wdrażanie systemu przebiegało etapami od 12 października 2025 r., a od 10 kwietnia 2026 r. system działa w pełnym zakresie na wszystkich przejściach granicznych 29 krajów Schengen, w tym w Polsce.

System zastępuje ręczne stemplowanie paszportu. Zamiast pieczątki, przy pierwszym przekroczeniu granicy podróżnemu rejestruje się zdjęcie twarzy i odciski palców, a także dane dokumentu podróży. Przy kolejnych podróżach kontrola odbywa się automatycznie na podstawie danych już zapisanych w systemie.

Kogo dotyczy nowy system

Rejestracji w EES podlegają wszyscy obywatele państw trzecich przyjeżdżający do strefy Schengen na krótki pobyt (do 90 dni), niezależnie od tego, czy potrzebują wizy:

  • obywatele krajów, dla których nadal wymagana jest wiza (np. Rosja, Białoruś);
  • obywatele krajów objętych ruchem bezwizowym, którzy mogą przebywać w Schengen do 90 dni w ciągu 180 dni (np. Ukraina, Mołdawia).
Jeśli chcesz dokładniej poznać prawa i obowiązki osób przebywających w Polsce w ruchu bezwizowym, przeczytaj nasz artykuł o tym, co naprawdę daje „bezwiz” w Polsce.

Obywatele UE/Schengen, a także posiadacze polskiej karty pobytu lub długoterminowych wiz/zezwoleń na pobyt nie podlegają procedurze EES: dotyczy ona wyłącznie krótkoterminowych wizyt obywateli państw trzecich.

Co się zmieniło na granicy

  • Nie stawia się już stempli w paszporcie: dane o wjeździe/wyjeździe są przechowywane elektronicznie w bazie EES.
  • System automatycznie liczy dni pobytu w ramach zasady 90/180 dni, co czyni „przypadkowe” przekroczenie terminu praktycznie niemożliwym: wcześniej straż graniczna opierała się na nieczytelnych stemplach, teraz ma dokładne dane elektroniczne.
  • Przy pierwszym przekroczeniu granicy trzeba się liczyć z dodatkowym czasem na rejestrację biometrii (zdjęcie i odciski palców): to wydłużyło odprawę, zwłaszcza w pierwszych miesiącach po uruchomieniu. W 2026 r. lotniska i linie lotnicze wielokrotnie skarżyły się na wydłużone kolejki w szczycie letniego sezonu.
  • Łatwiej wykryć osoby, które przekroczyły dozwolony okres pobytu lub złamały reżim wizowy: a więc ryzyko deportacji i zakazu ponownego wjazdu dla osób naruszających przepisy jest wyższe niż wcześniej.

ETIAS: co dalej

Niezależnie od EES Unia Europejska przygotowuje system ETIAS: wcześniejszą autoryzację wjazdu dla obywateli krajów objętych ruchem bezwizowym (podobną do amerykańskiego systemu ESTA). Na połowę 2026 r. ETIAS jeszcze nie działa: oficjalne uruchomienie planowane jest na ostatni kwartał 2026 r. / jesień 2026 r., choć dokładna data nie została jeszcze oficjalnie ogłoszona. Po uruchomieniu obywatele Ukrainy i innych krajów objętych ruchem bezwizowym będą musieli wcześniej wystąpić o autoryzację online (za niewielką opłatą) przed podróżą do strefy Schengen. Dopóki ETIAS nie zacznie działać, wszystkie strony oferujące wcześniejszą rejestrację są oszustwem.

Praktyczne wskazówki

  • Zaplanuj więcej czasu na odprawę graniczną, zwłaszcza na dużych przejściach, w pierwszych miesiącach po kolejnych etapach wdrażania EES.
  • Prowadź własną, dokładną ewidencję dni spędzonych w Schengen: mimo że system liczy je teraz automatycznie, lepiej nie polegać wyłącznie na nim, zwłaszcza przy kilku podróżach z rzędu.
  • Jeśli planujesz zostać w Polsce dłużej niż 90 dni, zawczasu zadbaj o podstawę legalnego pobytu (wiza, zezwolenie na pobyt): system znacznie precyzyjniej rejestruje teraz przekroczenia terminu.

FAQ

Czy trzeba wcześniej rejestrować się w systemie EES? Nie, rejestracja odbywa się automatycznie na granicy przy pierwszym przekroczeniu po uruchomieniu systemu: nie trzeba nic załatwiać z wyprzedzeniem.

Czy EES zastępuje wizę? Nie. EES to system ewidencji wjazdu/wyjazdu, a nie zezwolenie na wjazd. Obywatele krajów wymagających wizy nadal jej potrzebują.

Czy zmieniła się zasada 90/180 dni? Nie, sama zasada się nie zmieniła: 90 dni w ciągu dowolnego okresu 180 dni. Zmienił się tylko sposób kontroli: wcześniej stemple w paszporcie, teraz system elektroniczny.

Bibliografia i podstawa prawna

  • Regulation (EU) 2017/2226 (Entry/Exit System) oraz Regulation (EU) 2025/1534 (etapowe wdrożenie, w mocy od 26.07.2025).
  • Oficjalny komunikat Komisji Europejskiej o pełnym uruchomieniu EES od 10.04.2026 (home-affairs.ec.europa.eu).

Autor: zespół MojaFirma.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja zależy od konkretnych okoliczności. Jeśli coś w Twojej sytuacji budzi wątpliwości, zarezerwuj bezpłatną konsultację z naszym zespołem.