PIT to podatek dochodowy od osób fizycznych. Nazwa pochodzi od angielskiego Personal Income Tax. Zgodnie z polskim prawem obowiązek jego zapłaty ma każdy, kto zarabia na etacie lub prowadzi działalność gospodarczą.

Kto płaci PIT

Cudzoziemiec ma obowiązek zapłaty podatku, jeśli jest polskim rezydentem podatkowym, czyli spełnia co najmniej jeden z warunków:

  • przebywa na terytorium Polski dłużej niż 183 dni w roku podatkowym;
  • ma w Polsce centrum interesów życiowych (osobistych lub gospodarczych).

Rezydenci podatkowi płacą PIT od całości swoich dochodów (z uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania), nierezydenci wyłącznie od dochodów osiągniętych na terytorium Polski.

Kwota wolna od podatku i kwota zmniejszająca podatek

Od 1 stycznia 2022 r. roczna kwota wolna od podatku w skali podatkowej wynosi 30 000 zł. Technicznie realizuje się to przez roczną kwotę zmniejszającą podatek w wysokości 3600 zł (czyli 12% z 30 000 zł), którą odejmuje się od podatku obliczonego według stawki 12%. W praktyce płacowej pracodawca, który otrzymał od podatnika oświadczenie PIT-2, stosuje tę kwotę w ratach miesięcznych, ok. 300 zł miesięcznie.

Stawki podatku PIT w 2026 roku

  • Stawką 12% objęty jest dochód do wysokości 120 000 zł (po pomniejszeniu o kwotę zmniejszającą podatek).
  • Stawką 32% objęta jest nadwyżka ponad 120 000 zł, czyli 10 800 zł (12% z progu) plus 32% od nadwyżki ponad próg.

Dla niektórych rodzajów dochodów obowiązują inne stawki: przedsiębiorca może wybrać podatek liniowy 19% zamiast skali, a dochody z odsetek i zysków kapitałowych są opodatkowane stałą stawką 19% niezależnie od formy opodatkowania działalności gospodarczej.

Ulga dla młodych do 26. roku życia

Od 1 sierpnia 2019 r. obowiązuje program PIT dla Młodych („zerowy PIT” dla młodzieży). Osoby, które nie ukończyły 26. roku życia, są zwolnione z podatku od przychodów z:

  • umowy o pracę;
  • umowy zlecenia.

Zwolnienie obejmuje przychód do 85 528 zł rocznie; nadwyżka jest opodatkowana na zasadach ogólnych. Ulga nie obejmuje przychodów z umowy o dzieło ani przychodów z działalności gospodarczej (JDG): te są opodatkowane niezależnie od wieku podatnika.

Wspólne rozliczenie z małżonkiem

Małżonkowie, którzy pozostawali w związku małżeńskim i we wspólności majątkowej przez cały rok podatkowy oraz są polskimi rezydentami podatkowymi, mogą rozliczyć się wspólnie. Mechanizm obliczenia podatku:

1. sumuje się dochody obojga małżonków opodatkowane według skali podatkowej; 2. sumę dzieli się na pół; 3. podatek liczy się od połowy sumy według zwykłych stawek (z uwzględnieniem kwoty zmniejszającej podatek), a następnie mnoży przez dwa.

Takie rozliczenie jest szczególnie opłacalne, gdy jeden z małżonków zarabia znacznie mniej od drugiego albo w ogóle nie ma dochodu, część wspólnego dochodu „przechodzi” wtedy do niższej stawki 12%. Wspólne rozliczenie nie jest dostępne dla dochodów opodatkowanych podatkiem liniowym ani ryczałtem.

Składanie deklaracji

Roczne zeznanie podatkowe trzeba złożyć w urzędzie skarbowym nie później niż do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, elektronicznie (m.in. przez wstępnie wypełnioną usługę Twój e-PIT) lub papierowo. Niedotrzymanie terminu może skutkować karą.

Jeśli pracujesz w polskiej firmie, pracodawca ma obowiązek wystawić Ci formularz PIT-11 najpóźniej do końca lutego. Na jego podstawie wypełniasz własne zeznanie, najczęściej PIT-37 dla dochodów z pracy i umów cywilnoprawnych. W trakcie roku podatek jest pobierany w formie miesięcznych zaliczek z wynagrodzenia; roczna deklaracja jedynie rozlicza różnicę między podatkiem należnym a wpłaconymi zaliczkami. Warto też pamiętać o dostępnych ulgach i odliczeniach: na dzieci, internet, darowizny na cele charytatywne i inne.

FAQ

Co grozi za niezłożenie zeznania PIT w terminie? Spóźnienie lub niezłożenie deklaracji jest karalne na podstawie Kodeksu karnego skarbowego, dodatkowo naliczane są odsetki od nieterminowo zapłaconego podatku.

Czy cudzoziemiec może rozliczyć się wspólnie z polskim małżonkiem? Tak, jeśli oboje są polskimi rezydentami podatkowymi przez cały rok i pozostają we wspólności majątkowej.

Bibliografia i podstawa prawna

  • Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350, z późn. zm.).
  • Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2025 poz. 111, tekst jednolity).

Nie wiesz, jakie zasady dotyczą Twojej sytuacji, albo czy warto rozliczyć się wspólnie z małżonkiem? Umów bezpłatną konsultację z naszym zespołem.

Autor: zespół MojaFirma.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja zależy od konkretnej umowy i indywidualnych okoliczności.