Fundacja rodzinna w Polsce, zasady, koszty i podatki (2026)

Fundacja rodzinna to osobowość prawna dostępna od 2023 roku. Właściciel firmy przekazuje jej udziały w spółce, nieruchomości i inny majątek, a fundacja zarządza tym majątkiem i wypłaca korzyści rodzinie według zasad ustalonych przez założyciela, dzięki czemu majątku nie trzeba dzielić między spadkobierców, a spory o spadek stają się mniej prawdopodobne. W 2026 roku to nadal jedna z niewielu struktur w Polsce, która pozwala odroczyć CIT od dochodów inwestycyjnych, o ile działalność fundacji mieści się w ustawowym katalogu dozwolonych czynności.

• Czym jest fundacja rodzinna i komu się przyda
• Proces zakładania fundacji rodzinnej krok po kroku
• Kapitał minimalny i koszty założenia
• Opodatkowanie fundacji podatkiem CIT
• Opodatkowanie beneficjentów podatkiem PIT
• Czego fundacja rodzinna nie może robić
• Najczęstsze błędy i ryzyko ukrytych zysków
• FAQ

Czym jest fundacja rodzinna i komu się przyda

Fundacja rodzinna to odrębny podmiot prawny, posiadający własną osobowość prawną niezależną od fundatora i beneficjentów, powołany do przechowywania, zarządzania i w końcu wypłacania majątku rodzinnego według zasad, które fundator ustala w statucie (art. 2 ustawy o fundacji rodzinnej). Wprowadzono ją, aby rozwiązać konkretny problem wielu polskich przedsiębiorców: firma budowana przez dekady mogła zostać rozbita między spadkobierców po śmierci właściciela, bez mechanizmu, który pozwoliłby utrzymać udziały w jednych rękach i zabezpieczyć małoletnich lub niedoświadczonych finansowo spadkobierców.

Ma sens zwykle dla właściciela firmy, który chce:

• Utrzymać udziały w spółce z o.o. w jednych rękach, a nie dzielić je między kilku spadkobierców.
• Ustalić reguły, kiedy i jak członkowie rodziny otrzymują środki, na przykład stałe wypłaty miesięczne, koszty edukacji albo jednorazową wypłatę po osiągnięciu określonego wieku.
• Ochronić majątek przed wierzycielami beneficjenta, podziałem majątku po rozwodzie albo nieudanymi decyzjami finansowymi.
• Reinwestować dywidendy i inne dochody pasywne bez płacenia od nich bieżącego podatku dochodowego.

Proces zakładania fundacji rodzinnej krok po kroku

1. Przygotuj statut. Fundator decyduje o nazwie fundacji, siedzibie, celu, wartości funduszu założycielskiego, tym, kto jest beneficjentem (lub w jaki sposób zostanie ustalony), do czego jest uprawniony każdy beneficjent i co dzieje się z majątkiem w razie rozwiązania fundacji.
2. Podpisz akt założycielski u notariusza. Statut musi mieć formę aktu notarialnego. Fundację można też ustanowić w testamencie, ale wtedy może mieć tylko jednego fundatora i powstaje dopiero po jego śmierci.
3. Wnieś fundusz założycielski. Co najmniej 100 000 zł w pieniądzu albo innym majątku (udziały w spółce, nieruchomości, papiery wartościowe) musi zostać przekazane fundacji przed złożeniem wniosku o rejestrację.
4. Powołaj zarząd (a jeśli wymaga tego statut, także zgromadzenie beneficjentów i radę nadzorczą przy większych fundacjach).
5. Złóż wniosek o rejestrację. To jeden centralny rejestr dla całej Polski; prowadzi go wyłącznie Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, niezależnie od siedziby fundacji (art. 4 ust. 2 ustawy o fundacji rodzinnej). Od podpisania aktu założycielskiego do rejestracji podmiot działa jako „fundacja rodzinna w organizacji” i może już posiadać majątek i zaciągać zobowiązania. Od lipca 2026 roku podstawowe dane zarejestrowanych fundacji (numer w rejestrze, nazwa, siedziba, NIP, REGON) można samodzielnie sprawdzić przez Portal Rejestru Fundacji Rodzinnych.

Kapitał minimalny i koszty założenia

Fundusz założycielski nie może być niższy niż 100 000 zł, ale nie ma górnego limitu, a większość fundacji jest wyposażana w dużo większy majątek: całe pakiety udziałów w spółkach, portfele nieruchomości albo rachunki inwestycyjne. Samo założenie nie jest drogie w porównaniu z wartością wnoszonego majątku; głównym kosztem jest praca prawna i podatkowa nad statutem.

Opodatkowanie fundacji podatkiem CIT

Fundacja jest podatnikiem CIT, ale korzysta z podmiotowego zwolnienia od dochodów z dozwolonej działalności (art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT), dywidend od spółek, w których ma udziały, odsetek, przychodów z wynajmu i zysków ze sprzedaży udziałów, papierów wartościowych czy nawet kryptowalut. Dopóki te środki zostają w fundacji i są reinwestowane, CIT nie jest płacony; podatek jest odroczony, a nie zniesiony. Wyjątki od tego zwolnienia (m.in. dla podatku od świadczeń i podatku od przychodów z budynków) reguluje art. 6 ust. 6 i 7 ustawy o CIT.

Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 25 (zwolnienie podmiotowe), art. 24q (15% od świadczeń i mienia przy rozwiązaniu) oraz art. 24r (25% za działalność poza dozwolonym zakresem) ustawy o CIT.

Opodatkowanie beneficjentów podatkiem PIT

Czy beneficjent płaci podatek dochodowy od tego, co otrzymuje z fundacji, zależy od jego relacji rodzinnej z fundatorem, według grup podatkowych znanych z ustawy o podatku od spadków i darowizn (art. 30 ust. 1 pkt 17 ustawy o PIT). Stawka preferencyjna dotyczy tylko tej części świadczenia, która odpowiada proporcji majątku wniesionego przez danego fundatora do całości majątku fundacji; nadwyżkę opodatkowuje się stawką 15% (art. 27 ust. 4 ustawy o fundacji rodzinnej).

Fundacja jest płatnikiem podatku: sama oblicza i odprowadza 15% CIT od świadczenia (art. 24q ustawy o CIT), a beneficjent z grupy 0 korzysta dodatkowo z pełnego zwolnienia z PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 157 ustawy o PIT, w proporcji do majątku wniesionego przez fundatora, z którym jest spokrewniony.

Czego fundacja rodzinna nie może robić

Zwolnienie podatkowe obejmuje tylko zamknięty katalog dozwolonej działalności określony w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej, przede wszystkim posiadanie i zarządzanie majątkiem, dywidendy i odsetki, wynajem nieruchomości, sprzedaż udziałów i papierów wartościowych oraz udzielanie pożyczek spółkom powiązanym lub beneficjentom na warunkach rynkowych. Prowadzenie innych rodzajów działalności gospodarczej, handlowej, produkcyjnej lub usługowej poza tym katalogiem uruchamia sankcyjną stawkę 25%, naliczaną od przychodu, a nie od dochodu, co jest dużo bardziej dotkliwe niż zwykły CIT (art. 24r ustawy o CIT).

Najczęstsze błędy i ryzyko ukrytych zysków

• Traktowanie fundacji jako prywatnego portfela. Płacenie za prywatne wydatki fundatora albo beneficjenta bezpośrednio ze środków fundacji, bez formalnej procedury świadczenia, jest klasyfikowane jako ukryty zysk i opodatkowane 15% CIT, dodatkowo z ryzykiem kontroli.
• Pożyczki lub czynsz poniżej warunków rynkowych dla fundatora. Każda transakcja między fundacją a fundatorem, beneficjentem lub podmiotem powiązanym musi być na warunkach rynkowych, inaczej różnica jest traktowana jako ukryty zysk.
• Napisanie zbyt ogólnego statutu. Jeśli beneficjenci lub ich uprawnienia nie są jasno określone, spory po śmierci fundatora mogą trafić do sądu, co przekreśla cały sens tej struktury.
• Niedoszacowanie obowiązków księgowych. Fundacja rodzinna musi prowadzić pełne księgi rachunkowe od pierwszego dnia, niezależnie od wielkości; nie ma uproszczonego reżimu. Roczne sprawozdanie finansowe trzeba sporządzić i podpisać do 31 marca (art. 52 ust. 1 ustawy o rachunkowości), zatwierdzić na zgromadzeniu beneficjentów do 30 czerwca (art. 53 ust. 1 ustawy o rachunkowości) i złożyć w rejestrze fundacji rodzinnych w Piotrkowie Trybunalskim w ciągu 15 dni od zatwierdzenia (art. 69 ustawy o rachunkowości).

Rozważasz założenie fundacji rodzinnej, żeby przechowywała udziały w Twojej spółce, albo nie jesteś pewien, czy taka struktura pasuje do Twojego planu sukcesji? Nasz zespół pomaga przedsiębiorcom w Polsce ustrukturyzować biznes i zaplanować sukcesję.

FAQ

Źródła i podstawa prawna

• Ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej, Dz.U. 2023 poz. 326, art. 2, 4, 5, 17 i 27 ust. 4.
• Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT), art. 6 ust. 1 pkt 25 i ust. 6-7, art. 24q, art. 24r, dotyczące zwolnienia podatkowego fundacji, 15% CIT od świadczeń i sankcyjnej stawki 25%.
• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), art. 21 ust. 1 pkt 157 (zwolnienie grupy zerowej) i art. 30 ust. 1 pkt 17 (stawki 10% i 15% dla pozostałych grup podatkowych).

Stan prawny na dzień: 25.08.2026.

Autor: Walery Kusznirski, prawnik-praktyk w zespole MojaFirma.

Ten artykuł nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Założenie fundacji rodzinnej wymaga szczegółowego opracowania statutu i planowania podatkowego dopasowanego do sytuacji danej rodziny, dlatego przed podjęciem decyzji polecamy skonsultować się z doradcą podatkowym lub zapisać się na bezpłatną konsultację z naszym zespołem.