Co roku setki obcokrajowców z Ukrainy, Białorusi, Mołdawii czy Armenii tracą pieniądze, „kupując” tzw. zaproszenie do pracy w Polsce, dokument, który zgodnie z polskim prawem jest bezpłatny. Wyjaśniamy, czym naprawdę jest to oświadczenie, jak działa oszustwo i co grozi jego organizatorom w 2026 roku.


– Czym jest zaproszenie do pracy (oświadczenie)?
– Najważniejsze: dokument jest bezpłatny. Nie ma legalnego sposobu na jego „kupienie”
– Jak działa oszustwo z fałszywymi zaproszeniami
– Co grozi ofierze oszustwa
– Odpowiedzialność karna sprzedawców fikcyjnych zaproszeń
– Reforma PIP 2026 a firmy-krzaki
– Jak rozpoznać oszustwo, zanim zapłacisz
– FAQ

Czym jest zaproszenie do pracy (oświadczenie)?

To, co w mowie potocznej nazywane jest „zaproszeniem do pracy”, to formalnie oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi: dokument uproszczonej procedury legalizacyjnej, który pozwala cudzoziemcowi pracować w Polsce do 24 miesięcy bez konieczności uzyskania pełnego zezwolenia na pracę.

Kogo obejmuje procedura uproszczona w 2026 roku:
Od 1 grudnia 2025 r. oświadczenie można zarejestrować tylko dla obywateli Armenii, Białorusi, Mołdawii i Ukrainy. Gruzja została usunięta z listy od tej daty (Gruzini pracujący już na podstawie wcześniej zarejestrowanego oświadczenia mogą dokończyć okres jego ważności). Obywatele Rosji zostali wykluczeni z tej procedury wcześniej: już 28 października 2022 r.

Oświadczenie rejestruje polski pracodawca (nie sam cudzoziemiec) w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla siedziby firmy, albo, od 1 czerwca 2025 r., wyłącznie elektronicznie przez portal praca.gov.pl, zgodnie z nową ustawą o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom (Dz.U. 2025 poz. 621). Samo oświadczenie nie jest zezwoleniem na pracę: to podstawa do ubiegania się o wizę lub tytuł pobytowy uprawniający do pracy; rzeczywiste prawo do legalnej pracy powstaje tylko w połączeniu z ważną wizą, kartą pobytu lub innym tytułem pobytowym.

Najważniejsze: dokument jest bezpłatny. Nie ma legalnego sposobu na jego „kupienie”

Zapamiętaj jedną zasadę: dla cudzoziemca ten dokument jest bezpłatny. Jedyną opłatę urzędową, od 1 grudnia 2025 r. w wysokości 400 zł (wcześniej 100 zł), wnosi pracodawca, na konto powiatowego urzędu pracy. Nie istnieje żaden legalny sposób „kupienia” oświadczenia za setki lub tysiące dolarów.

Jeśli ktoś oferuje Ci „zaproszenie do pracy” jako płatną usługę za setki lub tysiące dolarów, to albo czyste oszustwo, albo, w najlepszym wypadku, pośrednik pobiera opłatę za realne znalezienie pracodawcy i obsługę formalności (co również wymaga dokładnej weryfikacji), a nigdy za sam formularz oświadczenia. Od 1 czerwca 2025 r. obowiązuje wprost odrębny przepis: kto żąda od cudzoziemca korzyści majątkowej w zamian za podjęcie działań zmierzających do uzyskania zezwolenia na pracę lub innego dokumentu uprawniającego do wykonywania pracy, podlega karze grzywny od 6000 do 50 000 zł (art. 84 ust. 4 ustawy Dz.U. 2025 poz. 621).

Jak działa oszustwo z fałszywymi zaproszeniami

Mechanizm od 2015 roku niemal się nie zmienił: zmieniły się głównie kwoty i kanały promocji (obecnie to raczej kanały na Telegramie i grupy „legalizacja w Polsce” niż fora internetowe).

Wariant 1: fikcyjne stanowisko.
„Firma” zarejestrowana w KRS rejestruje oświadczenia na dziesiątki lub setki stanowisk, które fizycznie nie istnieją, i sprzedaje te oświadczenia jako gotowe zaproszenia.

Wariant 2: zaproszenie jako „bilet” do Polski.
Oświadczenie sprzedawane jest jako sposób na uzyskanie półrocznej wizy roboczej, z założeniem, że osoba już na miejscu znajdzie prawdziwego pracodawcę albo zajmie się freelancem.

Obie odmiany łączy jedno: firma wystawiająca oświadczenie formalnie istnieje w KRS, ale faktycznie nie prowadzi działalności: nie podpisuje umów z podwykonawcami, nie ma biura czy placu budowy, często istnieje tylko „na papierze”.

Co grozi ofierze oszustwa

  • Odmowa wizy lub wjazdu: konsulat lub Straż Graniczna może odmówić, jeśli oświadczenie budzi podejrzenia (np. masowa rejestracja od tej samej firmy).
  • Wpis do rejestru cudzoziemców niepożądanych: w przypadku wykrycia, że dokument użyty do uzyskania wizy był fikcyjny, grozi zakaz wjazdu do Polski (a często całego obszaru Schengen) na kilka lat.
  • Problemy przy przyszłej legalizacji. Polskie urzędy przechowują historię zatrudnienia cudzoziemca. Jeśli w przyszłości starasz się o kartę pobytu lub zezwolenie na pracę, a wcześniejsze „zaproszenie” wiązało się z firmą-krzakiem, urzędnik do spraw cudzoziemców może wezwać Cię na rozmowę i wyjść na jaw, że praca nigdy nie istniała.

Odpowiedzialność karna sprzedawców fikcyjnych zaproszeń

Organizacja mechanizmu fikcyjnych zaproszeń jest zwykle kwalifikowana jako organizowanie innym osobom przekraczania wbrew przepisom granicy Rzeczypospolitej Polskiej: art. 264 § 3 Kodeksu karnego. Obowiązująca kara to od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Po nowelizacjach z lat 2023-2024 pojawiły się typy kwalifikowane: jeśli sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub jego działania narażały ofiary na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia, górna granica kary może wynieść nawet 12 lat.

Niezależnie od tego, od 1 czerwca 2025 r. samo żądanie pieniędzy od cudzoziemca za pomoc w uzyskaniu zezwolenia na pracę lub innego dokumentu jest osobnym wykroczeniem z art. 84 ust. 4 ustawy Dz.U. 2025 poz. 621, zagrożonym karą grzywny 6000-50 000 zł, niezależnie od tego, czy dojdzie do faktycznego przekroczenia granicy.

Przykład historyczny (2015 rok, wyłącznie dla ilustracji, nie aktualne dane na 2026 rok): dwaj obywatele Ukrainy otrzymali po pół roku więzienia za sprzedaż oświadczeń w imieniu firmy budowlanej w Białymstoku, która formalnie istniała, ale nigdy nie podpisała żadnej umowy. Zdążyli wydać około 300 oświadczeń, zanim zostali zatrzymani. W innej sprawie z tego samego roku (patrz nasz artykuł o sprawie łódzkiej) obwinionym groziło do 8 lat: wtedy górna granica kary z art. 264 § 3 była taka sama jak dziś, ale dzisiejsze typy kwalifikowane (do 12 lat) jeszcze nie obowiązywały w 2015 roku.

Reforma PIP 2026 a firmy-krzaki

Od 8 lipca 2026 r. obowiązuje reforma Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), nastawiona na weryfikację faktycznego charakteru stosunków pracy i umów B2B, a nie tylko formalnej rejestracji w rejestrach. Choć głównym celem reformy jest reklasyfikacja nadużywanych umów B2B na stosunek pracy, ta sama zasada (liczy się rzeczywista działalność, nie sam wpis do rejestru) utrudnia funkcjonowanie firm-krzaków w ogóle: inspektorom łatwiej jest teraz zauważyć firmę, która formalnie istnieje w KRS, ale nie wypłaca wynagrodzeń, nie ma pracowników i nie prowadzi realnej działalności, co historycznie było głównym sygnałem ostrzegawczym w przypadku firm sprzedających fikcyjne zaproszenia.

Jak rozpoznać oszustwo, zanim zapłacisz

  • Sprawdź firmę w KRS lub CEIDG (bezpłatne rejestry publiczne), ale nie zatrzymuj się na tym: sam wpis do rejestru nie oznacza, że firma faktycznie działa.
  • Sprawdź oznaki realnej działalności: strona internetowa, opinie, prawdziwy adres biura, aktywne projekty, opinie innych pracowników.
  • Prawdziwy pracodawca nigdy nie prosi o zapłatę za sam formularz oświadczenia. Jeśli ktoś żąda od Ciebie pieniędzy konkretnie za „zaproszenie” (a nie, na przykład, za legalne, przejrzyście umówione usługi przeprowadzki czy tłumaczenia dokumentów), to sygnał ostrzegawczy.
  • Zweryfikuj rejestrację oświadczenia: pracodawca jest zobowiązany zarejestrować oświadczenie w ewidencji oświadczeń; status można sprawdzić przez praca.gov.pl lub bezpośrednio w powiatowym urzędzie pracy.
  • Skonsultuj się ze specjalistą przed podjęciem decyzji: zwłaszcza jeśli oferta wydaje się „zbyt wygodna”, obiecuje pracę bez rozmowy kwalifikacyjnej lub wymaga zapłaty przed otrzymaniem dokumentów.

FAQ

Czy naprawdę można legalnie kupić zaproszenie do pracy w Polsce? Nie. Dokument jest bezpłatny dla cudzoziemca. Opłatę urzędową (od 1 grudnia 2025 r. 400 zł) wnosi pracodawca, nie pracownik. Każda oferta „sprzedaży” oświadczenia za pieniądze od pośrednika jest sygnałem oszustwa.

Co zrobić, jeśli już zapłaciłem za fikcyjne zaproszenie? Zachowaj wszystkie dowody płatności i korespondencji i zgłoś sprawę na policję (lokalnie lub przez polski konsulat). Warto też skonsultować się z prawnikiem w kwestii ewentualnych konsekwencji dla przyszłej legalizacji pobytu w Polsce.

Czy ofiara takiego oszustwa może też ponieść konsekwencje? Formalnie ofiara nie odpowiada karnie za organizowanie nielegalnego przekroczenia granicy, ale świadome użycie fikcyjnego dokumentu do uzyskania wizy może skutkować konsekwencjami administracyjnymi: odmową wjazdu, anulowaniem wizy lub wpisem do rejestru cudzoziemców niepożądanych. Dlatego warto weryfikować firmę przed zapłatą, nie po niej.

Bibliografia i podstawa prawna

  • Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2025 poz. 621), art. 84
  • Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 listopada 2025 r. w sprawie państw, których obywateli mogą dotyczyć oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi (Dz.U. 2025 poz. 1617)
  • Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wysokości opłat w związku z oświadczeniem o powierzeniu pracy cudzoziemcowi (Dz.U. 2025 poz. 1622)
  • Art. 264 § 3 i § 4 Kodeksu karnego
  • Materiały o reformie PIP 2026 (wewnętrzna baza legal_knowledge_base)

Autor: zespół inkubatora biznesowego Moja Firma.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Jeśli natrafiłeś na podobną ofertę albo już straciłeś pieniądze przez oszustwo, zapraszamy na bezpłatną konsultację z naszym zespołem.

Bezpłatna konsultacja