Nie każda umowa w Polsce daje ubezpieczenie zdrowotne „w pakiecie”. Jeśli pracujesz na umowę o dzieło, jesteś między kontraktami albo składasz wniosek o legalizację pobytu, warto wiedzieć, jak dobrowolnie ubezpieczyć się w NFZ.

Jak działa NFZ

Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) to instytucja państwowa finansująca bezpłatną opiekę zdrowotną dla ubezpieczonych mieszkańców Polski. Jest finansowany głównie ze składek pracowników, pracodawców i przedsiębiorców.

Każda osoba zatrudniona na podstawie umowy zlecenia lub umowy o pracę automatycznie otrzymuje dostęp do bezpłatnej opieki NFZ; ubezpieczenie obejmuje też małżonka i dzieci.

Jedynym popularnym typem umowy, który nie daje dostępu do ubezpieczenia NFZ, jest umowa o dzieło. Taka umowa jest opodatkowana wyłącznie PIT-em, składki ZUS/NFZ nie są od niej odprowadzane.

Dobrowolne ubezpieczenie a karta EKUZ

Będąc ubezpieczonym w NFZ (także dobrowolnie), masz prawo do bezpłatnej pomocy nagłej również w innych krajach UE/EOG/EFTA. Potrzebna będzie do tego karta EKUZ (EHIC). Karta zrównuje Twoje prawa z lokalnie ubezpieczonymi mieszkańcami kraju pobytu.

Dobrowolne ubezpieczenie a legalizacja pobytu

Jeśli składasz wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy lub zezwolenie rezydenta długoterminowego UE, a Twoja umowa nie wiąże się z odprowadzaniem składek do NFZ (np. umowa o dzieło), wniosek pozostanie bez rozpatrzenia, jeśli nie masz ważnego ubezpieczenia zdrowotnego.

Do złożenia wniosku o kartę pobytu potrzebne jest ubezpieczenie obejmujące leczenie szpitalne (ubezpieczenie szpitalne). Samo ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków nie wystarczy. Alternatywą dla dobrowolnego ubezpieczenia NFZ jest prywatne ubezpieczenie zdrowotne, ale w tym artykule skupiamy się na wariancie NFZ.

Jak ubezpieczyć się w NFZ dobrowolnie

Krok 1. Wypełnij wniosek o dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne. Wzór znajdziesz na oficjalnej stronie NFZ.

Krok 2. Złóż go w wojewódzkim oddziale NFZ właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania, dołączając dokument tożsamości (paszport, kartę pobytu lub dowód osobisty) oraz dokument potwierdzający poprzedni okres ubezpieczenia, jeśli go posiadasz.

Krok 3. Po podpisaniu umowy masz 7 dni na wizytę w ZUS i złożenie formularza ZUS ZZA z kodem „24 10 XX” (kod tytułu ubezpieczenia).

Krok 4. Co miesiąc składaj deklarację ZUS DRA i opłacaj składki.

Ile to kosztuje w 2026 roku

Miesięczna składka wynosi 9% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z poprzedniego kwartału (podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne). Ta podstawa jest regularnie aktualizowana, więc kwota zmienia się co kwartał.

Okres 2026 r.Podstawa (śr. wynagrodzenie)Składka (9%)
I kwartał (styczeń-marzec)9 228,64 zł830,58 zł/mies.
II kwartał (kwiecień-czerwiec)9 278,19 zł835,04 zł/mies.
Dokładna kwota na III i IV kwartał 2026 r. będzie znana dopiero po publikacji nowych danych GUS o przeciętnym wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw. Aktualną wartość zawsze sprawdzaj na stronie właściwego oddziału NFZ przed złożeniem wniosku.

Najczęstsze pytania

Czy mogę ubezpieczyć rodziców, którzy przyjechali w odwiedziny?
Tak, jeśli składają wniosek o pobyt czasowy/zezwolenie rezydenta UE jako osoby pozostające na Twoim utrzymaniu, ale automatycznie nie są objęte Twoim ubezpieczeniem.

Co się stanie, jeśli nie zapłacę składki na czas?
NFZ może rozwiązać umowę dobrowolnego ubezpieczenia, co oznacza zawieszenie dostępu do bezpłatnej opieki zdrowotnej.

Czy istnieje alternatywa dla dobrowolnego ubezpieczenia NFZ?
Tak, prywatne ubezpieczenie zdrowotne, ale do legalizacji pobytu zwykle wymagana jest polisa obejmująca leczenie szpitalne, a nie każdy prywatny pakiet to zapewnia.

Autor: zespół treści MojaFirma.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani medycznej. Aktualną wysokość składki na dany kwartał sprawdzaj na nfz.gov.pl. Jeśli jesteś freelancerem lub kontraktorem bez ubezpieczenia od pracodawcy i chcesz uporządkować kwestie ZUS/NFZ, umów się na bezpłatną konsultację z naszym zespołem.