Jeśli planujesz zaciągnąć w Polsce kredyt: konsumencki, hipoteczny, a nawet chwilówkę, prędzej czy później natkniesz się na skrót RRSO. To kluczowy wskaźnik, który pozwala porównać rzeczywisty koszt różnych ofert kredytowych. Nie myl go ze zwykłym oprocentowaniem podanym w reklamie.

Co to jest RRSO

RRSO to skrót od Rzeczywistej Rocznej Stopy Oprocentowania. Mówiąc prościej, jest to całkowity koszt kredytu, wyrażony jako procent kwoty kredytu w przeliczeniu na rok, uwzględniający absolutnie wszystkie obowiązkowe koszty, a nie tylko same odsetki.

W innych językach odpowiada temu pojęciu:

  • angielski: Annual Percentage Rate (APR);
  • w praktyce (nieformalnie, np. w Rosji): полная стоимость кредита (ПСК).

RRSO w obecnym kształcie funkcjonuje od września 2012 roku, od kiedy do ustawy o kredycie konsumenckim* wprowadzono zmiany dostosowujące polskie prawo do dyrektywy UE 2011/90/UE.

*Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. 2011 nr 126 poz. 715): oryginał na stronie Sejmu.

Ustawa definiuje RRSO jako „całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym”.

RRSO a nominalna stopa oprocentowania: różnica

Nie myl RRSO z pojęciem stopy oprocentowania (nominalnej): zwykłego oprocentowania kredytu.

  • Nominalna stopa oprocentowania dotyczy wyłącznie odsetek naliczanych od pożyczonego kapitału, to, w uproszczeniu, „cena pieniądza”, jaką pobiera bank za udostępnienie kapitału.
  • RRSO obejmuje stopę nominalną plus wszystkie dodatkowe koszty związane z zaciągnięciem i obsługą kredytu, w tym:
  • prowizję za udzielenie kredytu;
  • obowiązkowe ubezpieczenie kredytu;
  • opłaty za rozpatrzenie wniosku, prowadzenie rachunku i inne koszty, które bank wymaga jako warunek udzielenia kredytu na zaproponowanych warunkach.

Dlatego RRSO zawsze jest równe lub wyższe niż nominalna stopa oprocentowania, nigdy niższe.

Planujesz zaciągnąć kredyt w Polsce? Przeczytaj więcej o niuansach w artykule „Otrzymanie kredytu w Polsce” (obecnie dostępny po rosyjsku).

Czy istnieje ustawowy maksymalny RRSO

Częstym błędnym przekonaniem jest to, że polska „ustawa antylichwiarska” wprowadza sztywny procentowy limit bezpośrednio dla samego RRSO. W rzeczywistości tak nie jest. Ustawa ogranicza dwa składniki, z których RRSO się składa, a to właśnie one pośrednio wyznaczają górną granicę RRSO:

1. Odsetki maksymalne, art. 359 § 2¹ Kodeksu cywilnego. Wzór:

Odsetki maksymalne = 2 × (stopa referencyjna NBP + 3,5 punktu procentowego)

Innymi słowy, maksymalne odsetki umowne nie mogą przekroczyć dwukrotności odsetek ustawowych (odsetki ustawowe = stopa referencyjna NBP + 3,5 p.p.). Przykładowo, przy stopie referencyjnej NBP na poziomie 3,75% (aktualną stopę sprawdzisz na nbp.pl) odsetki ustawowe wyniosą 7,25% w skali roku, a odsetki maksymalne: 14,5% w skali roku.

2. Maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu (MPKK), dla kredytu konsumenckiego (co do zasady do kwoty ok. 255 550 zł):

  • przy okresie kredytowania powyżej 30 dni: MPKK ≤ 10% całkowitej kwoty kredytu + 10% tej kwoty za każdy rok trwania umowy, ale łącznie nie więcej niż 45% całkowitej kwoty kredytu w całym okresie;
  • przy okresie do 30 dni (tzw. chwilówki): MPKK ≤ 5% całkowitej kwoty kredytu za cały okres, znacznie ostrzejszy limit, wprowadzony właśnie dla krótkoterminowych pożyczek.

Dla zwykłych pożyczek prywatnych między osobami fizycznymi (poza bankiem czy licencjonowaną firmą pożyczkową) obowiązuje osobny, węższy limit: pozaodsetkowe koszty nie mogą przekroczyć (liczba dni pożyczki / 365) × 20% kwoty pożyczki, a łącznie w całym okresie spłaty, nie więcej niż 25% kwoty pożyczki.

Podsumowując: sztywnego procentowego „sufitu” dla samego RRSO w przepisach nie ma, ale RRSO jest pośrednio ograniczone przez limity odsetek maksymalnych i maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu. Razem wyznaczają one praktyczną górną granicę tego, jak wysokie może być RRSO u legalnego kredytodawcy w Polsce.

Jak sprawdzić RRSO swojego kredytu

Zgodnie z obowiązującym prawem, wskaźnik RRSO musi być podany dla każdego kredytu lub pożyczki, przez bank, kasę spółdzielczą, czy jakąkolwiek inną firmę udzielającą pożyczek.

Kredytodawca ma obowiązek poinformować potencjalnego konsumenta o wysokości RRSO już na etapie oferty reklamowej: niezależnie czy to reklama radiowa, telewizyjna, na billboardzie czy w internecie.

Jeśli masz wątpliwości co do konkretnej oferty, skorzystaj z jednego z dostępnych online kalkulatorów RRSO (np. na portalach totalmoney.pl czy bankier.pl), żeby porównać rzeczywisty koszt kilku kredytów.

Przykład: dlaczego RRSO jest ważniejsze niż nominalna stopa

Załóżmy, że bank A i bank B oferują podobny kredyt konsumencki na 20 000 zł na 24 miesiące, a w reklamie podana jest wyłącznie nominalna stopa roczna:

  • bank A: 6% w skali roku;
  • bank B: 7% w skali roku.

Na pierwszy rzut oka oferta banku A wygląda korzystniej, raty są niższe. Pełny obraz widać dopiero po uwzględnieniu RRSO:

  • bank A: 6% rocznie, RRSO: 20%;
  • bank B: 7% rocznie, RRSO: 10%.

Okazuje się, że w ofercie banku A ukryte są znaczące dodatkowe koszty (np. drogie obowiązkowe ubezpieczenie kredytu), przez co rzeczywisty koszt pożyczki jest niemal dwukrotnie wyższy niż w banku B.

Zwróć uwagę też na okres kredytowania: im dłuższy (np. hipoteka na 25-30 lat), tym zwykle niższe RRSO w porównaniu do krótkoterminowego kredytu konsumenckiego, bo jednorazowe prowizje „rozkładają się” na dłuższy okres. Z kolei przy chwilówkach RRSO potrafi być kilka, a nawet kilkadziesiąt razy wyższe niż bankowe, ze względu na wysoką cenę za krótki okres korzystania z niewielkiej kwoty.

FAQ

Czy RRSO jest zawsze wyższe od nominalnej stopy oprocentowania? Tak, poza teoretycznym przypadkiem kredytu zupełnie bez dodatkowych opłat, wtedy RRSO równa się stopie nominalnej. W praktyce RRSO jest niemal zawsze wyższe.

Czy w Polsce istnieje konkretny procent, powyżej którego RRSO jest nielegalne? Bezpośredniego limitu procentowego dla samego RRSO nie ma. Ale składniki, z których się ono buduje (odsetki i koszty pozaodsetkowe) są ograniczone osobnymi przepisami (patrz wyżej), dlatego bardzo wysokie RRSO u banku lub licencjonowanej firmy pożyczkowej zdarza się rzadko (częściej dotyczy to szarej strefy, nielegalnych pożyczkodawców).

Co zrobić, jeśli RRSO wydaje mi się podejrzanie wysokie? Porównaj ofertę za pomocą niezależnego kalkulatora online i, jeśli masz wątpliwości co do legalności kredytodawcy, skonsultuj się ze specjalistą przed podpisaniem umowy.

Bibliografia i podstawa prawna

  • Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. 2011 nr 126 poz. 715), z późn. zm. (w tym tzw. „ustawa antylichwiarska”): definicja RRSO, maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu.
  • Kodeks cywilny, art. 359 § 2 i § 2¹: odsetki ustawowe i maksymalne.
  • Dyrektywa UE 2011/90/UE: harmonizacja metody obliczania RRSO w krajach Unii Europejskiej.
Umów konsultację

Autor: zespół inkubatora biznesowego IT Moja Firma.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja jest indywidualna i zależy od konkretnej umowy oraz okoliczności. Jeśli coś w Twojej sytuacji nie jest jasne, zapraszamy na bezpłatną konsultację z naszym zespołem.