Od 2019 roku w Polsce działa PPK: program długoterminowego oszczędzania na emeryturę, w którym uczestniczą pracownik, jego pracodawca i państwo. Od 1 stycznia 2021 roku jest on obowiązkowy dla absolutnie każdego pracodawcy w Polsce, w tym dla przedsiębiorców (JDG), którzy zatrudniają choćby jedną osobę. Sprawdźmy, jak wygląda to w 2026 roku, ile trzeba płacić i, co ważne dla naszych czytelników, czy PPK dotyczy kontraktorów B2B.

Co to jest PPK

PPK, czyli Pracownicze Plany Kapitałowe, to system dobrowolnego (dla pracownika) oszczędzania na emeryturę, finansowany wspólnie przez trzy strony:

  • samego pracownika;
  • jego pracodawcę;
  • państwo (za pośrednictwem Funduszu Pracy).

PPK nie zastępuje ZUS, obowiązkowego państwowego systemu emerytalnego. To dodatkowa, prywatnie zarządzana warstwa oszczędności, regulowana osobną ustawą.*

*Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz.U. 2018 poz. 2215): oryginał ustawy na stronie Sejmu.

Wdrażanie PPK odbywało się etapami w latach 2019-2021 w zależności od wielkości firmy (liczby zatrudnionych osób), ale od 1 stycznia 2021 roku obowiązek wdrożenia PPK dotyczy absolutnie wszystkich podmiotów zatrudniających w Polsce, w tym przedsiębiorców (działalność gospodarcza) zatrudniających choćby jedną osobę oraz sektora finansów publicznych.

Wpłaty: ile płaci pracownik, pracodawca i państwo

Stawki wpłat PPK aktualne na 2026 rok nie zmieniły się od momentu uruchomienia programu:

Kto płaciWpłata podstawowa (obowiązkowa)Wpłata dodatkowa (dobrowolna)
Pracownik2% wynagrodzenia bruttodo 2% dodatkowo (razem maks. 4%)
Pracodawca1,5% wynagrodzenia bruttodo 2,5% dodatkowo (razem maks. 4%)
Pracownik o niskich dochodach (łączne wynagrodzenie z różnych źródeł w danym miesiącu nieprzekraczające 120% płacy minimalnej, w 2026 roku to 5767,20 zł) może obniżyć swoją wpłatę podstawową nawet do 0,5% wynagrodzenia (art. 27 ust. 2 ustawy o PPK).

Dodatkowo państwo wpłaca:

  • 250 zł: jednorazową wpłatę powitalną po przystąpieniu do programu;
  • 240 zł: dopłatę roczną, pod warunkiem że łączne wpłaty pracownika i pracodawcy w danym roku wyniosły co najmniej 3,5% sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w roku, za który dopłata jest należna (dla osób, które obniżyły swoją wpłatę do 0,5-2%, próg jest niższy, 25% tej kwoty).

Łącznie na konto pracownika może więc trafiać co miesiąc nawet do 8% jego wynagrodzenia brutto (4% od pracownika + 4% od pracodawcy), nie licząc dopłat państwa.

Automatyczny zapis i rezygnacja co 4 lata

Wszystkie osoby w wieku od 18 do 55 lat włącznie są automatycznie zapisywane do PPK w momencie zatrudnienia, na podstawie umowy o pracę lub niektórych umów zlecenie z obowiązkowym ozusowaniem. Osoby w wieku od 55 do 70 lat muszą złożyć wniosek pracodawcy, jeśli chcą uczestniczyć w PPK; dla nich nie ma automatycznego zapisu.

Mimo że uczestnictwo w PPK jest dobrowolne dla pracownika, sam mechanizm skonstruowano tak, że zapis następuje automatycznie. Aby z niego zrezygnować, trzeba złożyć deklarację o niedokonywaniu wpłat.

Jeśli pracownik nie chce uczestniczyć, składa pracodawcy pisemną deklarację rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK. Rezygnacja oznacza utratę prawa do wpłaty powitalnej 250 zł oraz do corocznych dopłat 240 zł.

Co 4 lata (pierwszy raz miało to miejsce w 2023 roku, kolejny cykl przypada na 2027 rok) pracodawca jest zobowiązany ponownie automatycznie zapisać do PPK wszystkich pracowników, którzy wcześniej złożyli rezygnację, chyba że złożą kolejną deklarację rezygnacji. Powrót do programu przed upływem tego terminu jest możliwy w dowolnym momencie z własnej inicjatywy; nie trzeba czekać 4 lat.

Kto przystępuje do PPK, a kto nie (JDG i B2B)

Kluczowy punkt, który często bywa mylony: PPK dotyczy wyłącznie „osób zatrudnionych” (osoby zatrudnione) w rozumieniu ustawy, czyli osób, za które podmiot zatrudniający odprowadza obowiązkowe składki ZUS w związku z zatrudnieniem: pracowników na umowę o pracę i część zleceniobiorców.

Przedsiębiorcy prowadzący JDG i kontraktorzy B2B nie mogą przystąpić do PPK. Jeśli prowadzisz własną działalność gospodarczą i wystawiasz faktury swoim klientom jako samozatrudniony, nie spełniasz definicji „osoby zatrudnionej” w rozumieniu ustawy o PPK. Ani Ty, ani Twój zleceniodawca nie macie obowiązku (ani prawa) odprowadzać za Ciebie wpłat do PPK.

To istotny fakt dla kontraktorów B2B w sektorze IT: PPK to jeden z najbardziej namacalnych przykładów tego, czym różni się pracownik etatowy od przedsiębiorcy. Jeśli Twoja umowa B2B zostanie uznana za faktyczny stosunek pracy w świetle reformy PIP 2026 (ryzyko reklasyfikacji B2B), Twój zleceniodawca, jako nowy „pracodawca”, może być zobowiązany objąć Cię również obowiązkami wynikającymi z PPK, obok zaległych składek ZUS i podatków. Więcej o tym ryzyku w naszej serii artykułów o PIP 2026 tutaj.

Jak odzyskać zgromadzone środki

Środki zgromadzone w PPK są wypłacane uczestnikowi po osiągnięciu 60. roku życia, jednakowo dla kobiet i mężczyzn. Sposób wypłaty:

  • 25% oszczędności wypłacane jest jednorazowo;
  • 75%: w 120 miesięcznych ratach (czyli przez 10 lat).

Takie wypłaty są wolne od podatku. Bez podatku można też wypłacić wcześniej 25% oszczędności w przypadku poważnej choroby uczestnika, jego małżonka lub dziecka.

Ponieważ środki są prywatną własnością pracownika, można je wypłacić także przed 60. rokiem życia z dowolnego powodu, ale wtedy:

  • tracisz dopłaty państwa (250 zł + wszystkie coroczne 240 zł);
  • 30% kwoty wpłat wniesionych przez pracodawcę zostaje przekazane na Twoje konto w ZUS;
  • od zysków inwestycyjnych pobierany jest 19% podatek dochodowy, taki sam, jak od zwykłych lokat bankowych.

Obowiązki pracodawcy i kary

Pracodawca musi zawrzeć z wybraną instytucją finansową dwie umowy: umowę o zarządzanie PPK (zarządzanie środkami) i umowę o prowadzenie PPK (prowadzenie rachunków pracowników). Listę uprawnionych instytucji finansowych znajdziesz na portalu mojeppk.pl.

Wykonywanie obowiązku wpłat do PPK kontroluje Państwowa Inspekcja Pracy. Za uchylanie się od obowiązków związanych z PPK grozi kara w wysokości od 1000 do 1 000 000 zł.

FAQ

Czy przedsiębiorca (JDG) może dobrowolnie przystąpić do PPK dla samego siebie? Nie. PPK zbudowane jest jako relacja „osoba zatrudniona, pracodawca, państwo”; przedsiębiorca pracujący na własny rachunek nie spełnia definicji „osoby zatrudnionej” i nie może uczestniczyć w programie we własnym imieniu.

Co stanie się z moimi oszczędnościami, jeśli zmienię pracodawcę? Sam decydujesz: możesz przenieść środki do funduszu nowego pracodawcy albo zostawić je w dotychczasowym, jeśli dobrze nimi zarządzał. W obu przypadkach środki pozostają Twoją prywatną własnością.

Czy to prawda, że jeśli odejdę z firmy, będę musiał co 4 lata na nowo składać rezygnację z PPK? Tak, jeśli nie chcesz uczestniczyć: deklaracja rezygnacji nie obowiązuje bezterminowo. Co 4 lata pracodawca ma obowiązek ponownie Cię zapisać, a Ty musisz ponownie złożyć rezygnację, jeśli Twoja decyzja się nie zmieniła.

Bibliografia i podstawa prawna

  • Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz.U. 2018 poz. 2215): definicja „osoby zatrudnionej” (art. 2 ust. 1), wysokość wpłat (art. 26-27), dopłaty państwa (art. 31-32).
  • Portal mojeppk.pl: oficjalny portal rządowy PFR o PPK.
Umów konsultację

Autor: zespół inkubatora biznesowego IT Moja Firma.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja jest indywidualna i zależy od konkretnej umowy oraz okoliczności. Jeśli coś w Twojej sytuacji nie jest jasne, zapraszamy na bezpłatną konsultację z naszym zespołem.