Brexit a obywatele Wielkiej Brytanii w Polsce: zasady w 2026 roku

Brexit to już dawna historia. Wielka Brytania opuściła UE 31 stycznia 2020 roku, a okres przejściowy, w którym obowiązywały stare zasady, zakończył się 31 grudnia 2020 roku. Sześć lat później praktyczne pytanie brzmi już nie „co się zmieni”, tylko „co obowiązuje dziś”. Sprawdźmy aktualny obraz na 2026 rok: kto nadal korzysta z zasad zbliżonych do unijnych, kto nie, i co to oznacza dla mieszkania, pracy i prowadzenia biznesu w Polsce.

– Dwa różne reżimy po Brexicie
– Prawo do pobytu dzisiaj
– Praca i prowadzenie biznesu
– Krótkie pobyty, EES i ETIAS
– FAQ

Dwa różne reżimy po Brexicie

Od 1 stycznia 2021 roku Polska stosuje wobec obywateli Wielkiej Brytanii jeden z dwóch zupełnie różnych reżimów, w zależności od tego, kiedy przybyli:

• Beneficjenci Umowy o wystąpieniu: obywatele Wielkiej Brytanii (i członkowie ich rodzin), którzy legalnie przebywali w Polsce na zasadach swobodnego przepływu osób UE już przed 31 grudnia 2020 roku. Zachowują prawa bardzo zbliżone do praw obywateli UE: pobyt, pracę, samozatrudnienie oraz drogę do pobytu stałego, gwarantowane bezpośrednio przez umowę o wystąpieniu UE-Wielka Brytania, a nie decyzją polskich władz, którą można by cofnąć.
• Pozostali: obywatele Wielkiej Brytanii, którzy przybyli po zakończeniu okresu przejściowego lub nie skorzystali z unijnego prawa pobytu w Polsce przed jego zakończeniem. Są traktowani jak zwykli obywatele państw trzecich, na takich samych zasadach jak np. obywatel USA czy Kanady bez specjalnej umowy, i podlegają ogólnemu polskiemu reżimowi imigracyjnemu oraz reżimowi zezwoleń na pracę, dodatkowo zaostrzonemu reformą, która weszła w życie 1 czerwca 2025 roku.

Jest jeszcze jedna, węższa grupa: obywatele Wielkiej Brytanii, którzy do końca 2020 roku pracowali w Polsce jako pracownicy delegowani (tymczasowo oddelegowani przez brytyjskiego pracodawcę). Umowa o wystąpieniu ich nie obejmuje, ale polskie prawo przewiduje dla nich osobne, specjalne zezwolenie na pobyt czasowy (ważne 5 lat) i zwalnia ich z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, jeśli mogą wykazać, że faktycznie pracowali w Polsce przed 31 grudnia 2020 roku.

W skrócie: Brexit nie zamknął drzwi do Polski przed obywatelami Wielkiej Brytanii. Dla osób bez związków z Polską sprzed 2021 roku jest to dziś standardowa procedura imigracyjna dla obywateli spoza UE, a nie formalność.

Prawo do pobytu dzisiaj

Beneficjenci Umowy o wystąpieniu zachowują prawo do pobytu na tych samych warunkach, które obowiązywały obywateli UE (zatrudnienie, samozatrudnienie, wystarczające środki i ubezpieczenie zdrowotne, albo status członka rodziny obywatela UE/Polski). Polska stosuje system deklaratywny: ich status prawny nie zależy od posiadania konkretnego dokumentu, choć mogą wystąpić o dokument potwierdzający ich prawa. Okresy legalnego pobytu przed i po zakończeniu okresu przejściowego liczą się jednakowo do 5 lat nieprzerwanego pobytu wymaganych do uzyskania pobytu stałego, czyli osoba, która przeprowadziła się do Polski np. w 2017 roku i legalnie tam mieszkała, mogła kwalifikować się do pobytu stałego już wiele lat temu.

Pozostali przechodzą te same ścieżki, co każdy inny obywatel państwa trzeciego: zezwolenie na pobyt czasowy związane z pracą (art. 114 ustawy o cudzoziemcach), działalnością gospodarczą (art. 142), studiami (art. 144) lub łączeniem rodzin. Od 27 kwietnia 2026 roku większość takich wniosków składa się wyłącznie elektronicznie przez system MOS (Moduł Obsługi Spraw). Pełny opis mechaniki tych zezwoleń znajdziesz w naszym przewodniku o zezwoleniach na pobyt w Polsce.

Warto znać jeszcze jedną ścieżkę: obywatel Wielkiej Brytanii polskiego pochodzenia może ubiegać się o Kartę Polaka. Jej posiadacze są całkowicie zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę czy zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej, a dodatkowo zyskują przyspieszoną ścieżkę do pobytu stałego i obywatelstwa, zobacz nasz osobny przewodnik o Karcie Polaka.

Praca i prowadzenie biznesu

Dla beneficjentów Umowy o wystąpieniu prawo do pracy i samozatrudnienia trwa na tych samych zasadach co dla obywateli Polski: w tym rejestracja jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG), na podstawie art. 49 TFUE zachowanego przez umowę.

Dla pozostałych obraz różni się w zależności od formy prawnej:

W praktyce oznacza to, że większość obywateli Wielkiej Brytanii przybywających dziś do Polski bez odpowiedniego zezwolenia na pobyt nie może po prostu zarejestrować JDG. Mogą jednak od pierwszego dnia założyć Sp. z o.o., bez żadnych wymogów co do statusu pobytu. Pełny proces (kapitał, sposoby rejestracji, koszty) opisujemy w naszym przewodniku o zakładaniu firmy w Polsce. A jeśli zezwolenie na pobyt związane z biznesem zostanie w końcu uzyskane, warto pamiętać: karta pobytu na podstawie biznesu nie chroni automatycznie przed przekwalifikowaniem umowy B2B pod reformą PIP 2026, ta reforma dotyczy każdego, kto pracuje na umowie cywilnoprawnej lub B2B w Polsce, niezależnie od obywatelstwa.

Krótkie pobyty, EES i ETIAS

Bezwizowe krótkie pobyty się nie zmieniły: obywatele Wielkiej Brytanii nadal mogą przebywać w Polsce i pozostałej strefie Schengen do 90 dni w dowolnym 180-dniowym okresie bez wizy, w celach turystycznych, spotkań biznesowych czy krótkich wizyt.

Dwa unijne systemy zarządzania granicami zmieniają praktyczne doświadczenie przekraczania granicy, ale żaden z nich nie dotyczy osób z długoterminowym pobytem:

• EES (System Wjazdu/Wyjazdu): działa od października 2025 roku. Odwiedzający na krótko przy pierwszym wjeździe rejestrują dane biometryczne (odciski palców, zdjęcie); wpis jest ważny trzy lata. Osoby z długoterminowym pobytem, w tym beneficjenci Umowy o wystąpieniu, są z tego zwolnieni.
• ETIAS: wcześniejsze zezwolenie na wjazd (odpowiednik amerykańskiego ESTA), wymagane dla podróżnych bezwizowych, w tym obywateli Wielkiej Brytanii. W połowie 2026 roku ETIAS jeszcze nie wystartował. Komisja Europejska potwierdziła start na ostatni kwartał 2026 roku, opłata wyniesie ok. 20 euro, ważność do trzech lat. Na razie nie trzeba składać żadnego wniosku.

FAQ

Czy obywatele Wielkiej Brytanii nadal potrzebują wizy na krótki wyjazd do Polski? Nie. Bezwizowa zasada 90/180 dni dla strefy Schengen nadal obowiązuje. Od końca 2026 roku odwiedzający na krótko będą dodatkowo potrzebować zezwolenia ETIAS, ale system jeszcze nie ruszył.

Czy obywatel Wielkiej Brytanii może po prostu przenieść się do Polski i zacząć pracować? Tylko jeśli jest beneficjentem Umowy o wystąpieniu (mieszkał w Polsce już przed 31 grudnia 2020 roku). Wszyscy pozostali potrzebują zezwolenia na pracę lub jednolitego zezwolenia na pobyt i pracę, tak jak każdy inny obywatel spoza UE.

Czy obywatel Wielkiej Brytanii może zarejestrować spółkę bez polskiego zezwolenia na pobyt? Tak. Założenie Sp. z o.o. nie wymaga żadnego statusu pobytu, dotyczy to tylko rejestracji jednoosobowej działalności (JDG).

Co stało się z Brytyjczykami, którzy mieszkali w Polsce już przed Brexitem? Zachowali prawa do pobytu, pracy i samozatrudnienia na wzór praw obywateli UE w ramach Umowy o wystąpieniu, a okresy pobytu przed i po 2020 roku liczą się jednakowo do 5-letniego okresu wymaganego do pobytu stałego.

Bibliografia i podstawa prawna

• Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej (2019/C 384 I/01): prawa do pobytu, pracy i samozatrudnienia beneficjentów Umowy o wystąpieniu.
• Ustawa o cudzoziemcach z 12 grudnia 2013 r., tekst jednolity Dz.U. 2025, poz. 1079, art. 114 (praca), art. 142 (biznes), art. 144 (studia).
• Reforma zasad dopuszczania cudzoziemców do pracy w Polsce, w mocy od 1 czerwca 2025 r.
• Rozporządzenie (UE) 2018/1240 ustanawiające europejski system informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż (ETIAS).

Autor: zespół Moja Firma.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja zależy od konkretnych okoliczności. Zapisz się na bezpłatną konsultację, jeśli masz pytania.