5000 zł brutto to jedna z najczęściej wpisywanych kwot w kalkulatorach wynagrodzeń, i odpowiedź „ile to netto” zależy nie tylko od składek, ale od tego, na jakiej podstawie pracujesz. Poniżej dokładne wyliczenie dla umowy o pracę, umowy zlecenia i działalności B2B na ryczałcie, żeby porównanie było rzetelne, a nie tylko orientacyjne.

Krótko:
  • Na umowie o pracę 5000 zł brutto to około 3 737 zł netto miesięcznie, po odliczeniu składek ZUS pracownika (13,71%), składki zdrowotnej (9%) i zaliczki PIT.
  • Na umowie zlecenia (bez dobrowolnej składki chorobowej, dla kogoś, dla kogo to jedyny tytuł do ubezpieczeń) 5000 zł brutto to około 3 925 zł netto, bo nie płacisz składki chorobowej, którą płacisz na umowie o pracę.
  • Na działalności B2B (ryczałt 12% dla usług IT, pełny ZUS) przy 5000 zł przychodu miesięcznie zostaje w kieszeni orientacyjnie 2 328 zł, bo płacisz pełny ZUS (1 788,49 zł) niezależnie od wysokości przychodu.
  • Te liczby są orientacyjne: PIT-2, ulgi, wiek poniżej 26 lat czy inna forma opodatkowania zmieniają wynik.
  • Im niższy przychód miesięczny na B2B, tym mocniej odczuwasz stały koszt ZUS, bo to kwota niezależna od tego, czy zarabiasz 5000 zł, czy 15 000 zł.

5000 zł brutto na umowie o pracę

Na umowie o pracę z brutto 5000 zł odejmujesz po kolei: składki społeczne pracownika (emerytalna 9,76%, rentowa 1,5%, chorobowa 2,45%, razem 13,71%), potem składkę zdrowotną 9% od podstawy po odliczeniu składek społecznych, a na końcu zaliczkę PIT (12% od podstawy po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu 250 zł, minus kwota zmniejszająca podatek 300 zł miesięcznie).

PozycjaKwota
Brutto5 000,00 zł
Składki ZUS pracownika (13,71%)685,50 zł
Składka zdrowotna (9%)388,31 zł
Zaliczka PIT189,00 zł
Netto3 737,19 zł
Kalkulacja wynagrodzenia brutto netto na kalkulatorze i laptopieKalkulacja wynagrodzenia brutto netto na kalkulatorze i laptopie

5000 zł brutto na umowie zlecenia

Na umowie zlecenia, dla osoby, dla której to jedyny tytuł do ubezpieczeń, obowiązkowe są składki emerytalna (9,76%) i rentowa (1,5%), natomiast składka chorobowa jest dobrowolna i w tym wyliczeniu nie jest opłacana. Koszty uzyskania przychodu wynoszą standardowo 20% (nie 250 zł jak na umowie o pracę), co realnie zwiększa netto w porównaniu z umową o pracę przy tej samej kwocie brutto.

PozycjaKwota
Brutto5 000,00 zł
Emerytalna (9,76%)488,00 zł
Rentowa (1,5%)75,00 zł
Składka zdrowotna (9%)399,33 zł
Zaliczka PIT (koszty 20%)113,00 zł
Netto3 924,67 zł

5000 zł przychodu na B2B (ryczałt)

Na działalności B2B nie ma „brutto” w takim sensie jak na umowie, jest przychód z faktury, od którego sam odprowadzasz ZUS i podatek. Dla programisty na ryczałcie 12% (stawka dla usług programistycznych), przy pełnym („dużym”) ZUS w 2026 roku (łącznie 1 788,49 zł miesięcznie, emerytalna, rentowa, wypadkowa i Fundusz Pracy, bez dobrowolnej chorobowej), i przychodzie 5000 zł miesięcznie (co przy 12 miesiącach daje próg do 60 000 zł rocznie, składka zdrowotna 498,35 zł):

PozycjaKwota
Przychód5 000,00 zł
ZUS społeczny (pełny, bez chorobowej)1 788,49 zł
Składka zdrowotna (próg do 60 000 zł/rok)498,35 zł
Ryczałt 12% (od przychodu minus ZUS społeczny)385,00 zł
Zostaje orientacyjnie2 328,16 zł

Przy 5000 zł przychodu na B2B pełny ZUS zjada prawie 36% tej kwoty, zanim dojdziesz do podatku. To dlatego przy niższych przychodach warto sprawdzić preferencyjny ZUS albo inną formę współpracy.

Porównanie trzech form w jednej tabeli

FormaBrutto / przychódZostaje na rękę
Umowa o pracę5 000 zł3 737,19 zł
Umowa zlecenia5 000 zł3 924,67 zł
B2B, ryczałt 12%, pełny ZUS5 000 zł~2 328,16 zł

Dlaczego na B2B zostaje najmniej przy tej kwocie

Różnica nie wynika z tego, że B2B jest „gorsze”, tylko z tego, że pełny ZUS jest stałą kwotą, niezależną od przychodu, co ma inny mechanizm niż progresywna skala podatkowa opisana w artykule o drugim progu podatkowym. Przy 5000 zł przychodu miesięcznie 1 788,49 zł ZUS-u to prawie 36% tej kwoty, ale ta sama kwota ZUS-u przy przychodzie 15 000 zł to już tylko 12%. Dlatego porównanie „brutto na netto” dla B2B ma sens tylko w kontekście konkretnego, realnego przychodu, nie jako uniwersalna reguła. Osoby zaczynające działalność mogą też skorzystać z preferencyjnego ZUS (ulga na start, potem Mały ZUS Plus), co znacząco zmienia ten wynik na korzystniejszy w pierwszych latach.

Jeśli dopiero rozważasz, która forma współpracy ma sens przy Twoich realnych stawkach, warto policzyć to na własnych liczbach, a nie tylko na tej jednej kwocie przykładowej. Więcej o mechanizmie wyboru formy opodatkowania piszemy w artykule o różnicy między przychodem a dochodem, a jeśli zaczynasz od zera i nie wiesz, czy JDG to dobry wybór, zajrzyj też do biznes-inkubatora dla freelancerów, gdzie te rozliczenia robi się za Ciebie, zanim jeszcze zarejestrujesz własną działalność.

Najczęstsze pytania

Czy 5000 zł brutto na umowie o pracę to dużo w Polsce w 2026 roku?

To zależy od regionu i branży, ale jest zbliżone do przeciętnego wynagrodzenia w wielu sektorach poza dużymi miastami i branżą IT. Netto z tej kwoty, około 3 737 zł, warto porównać z realnymi kosztami życia w Twojej lokalizacji.

Czy na zleceniu zawsze zostaje więcej netto niż na umowie o pracę?

Przy tej samej kwocie brutto i braku dobrowolnej składki chorobowej, tak, bo nie płacisz 2,45% chorobowej i masz wyższe koszty uzyskania przychodu (20% zamiast 250 zł). W zamian nie masz jednak prawa do płatnego urlopu ani zasiłku chorobowego bez dodatkowej dobrowolnej składki.

Czy na B2B mogę zapłacić mniejszy ZUS niż pełny?

Tak, jeśli dopiero zaczynasz działalność, możesz skorzystać z ulgi na start (6 miesięcy bez składek społecznych) i potem z Mały ZUS Plus (obniżone składki przez określony czas, w zależności od przychodu). Wyliczenie w tym artykule zakłada pełny ZUS, typowy po wykorzystaniu tych ulg.

Bibliografia i podstawa prawna

Stan prawny na dzień: 28 września 2026 roku.


Autor: Walery Kusznirski, prawnik-praktyk w zespole MojaFirma.

Ten artykuł nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Kwoty są orientacyjne i mogą się różnić w zależności od ulg, wieku i indywidualnej sytuacji.